Jest ogólnoświatowym symbolem skautingu. Została zaczerpnięta z kartografii i dawnych kompasów, gdzie – jako element tzw. róży wiatrów – oznaczała kierunek północny. Jej symbolika nawiązuje także do igły magnetycznej kompasu, wskazującej zawsze kierunek północny. Tym samym jest wskazaniem dla harcerzy, aby w każdej sytuacji kierowali się ideałami zawartymi w Prawie i Przyrzeczeniu Harcerskim.
Członkowie drużyn wodnych i żeglarskich używają lilijki harcerskiej nałożonej na kotwicę.
Z kolei lilijka harcerska z nałożonym Znakiem Polski Walczącej jest oznaką harcerzy działających w Szarych Szeregach.
Tak jak krzyż harcerski był odznaką ZHP, tak lilijka – odznaką Polskiej Organizacji Skautowej (POS). Zjazd zjednoczeniowy, który odbył się w dniach 1-2 XI 1916 roku w Warszawie ustanowił krzyż harcerski i lilijkę odznakami organizacji (ZHP, POS, Związek Skautek Polskich i Junactwo) łączących się wówczas w jeden, działający na terenie Królestwa Polskiego, Związek Harcerstwa Polskiego. Pierwsze lilijki zjednoczonego Związku Harcerstwa Polskiego, które posiadały na przewiązce litery „ZHP”, a na płatkach – litery „ONC”, wprowadzono w 1917 roku.
ONC to skrótowiec słów „Ojczyzna, Nauka, Cnota” – hasła Zgromadzenia Filaretów działającego w Wilnie w latach 1820-1823. Hasło to zostało zaczerpnięte z wiersza jednego z filaretów, Adama Mickiewicza, pt. „Pieśń Filaretów” („Hej, radością oczy błysną…”). Filareta to słowo zaczerpnięte z jęz. greckiego (philáretos), które znaczy „miłośnik cnoty moralnej”.
Lilijkę harcerską można także spotkać na harcerskich guzikach mundurowych. W początkowym okresie guziki harcerskie z lilijką były produkowane przez grawerów wytwarzających dla ZHP krzyże harcerskie. W związku z tym można przypuszczać, że lilijki pojawiły się na guzikach harcerskich w tym samym czasie, co lilijki harcerskie noszone na nakryciach głowy, czyli nie później, niż w 1917 roku.
Lilijki, podobnie jak krzyże harcerskie, produkowane były także w okresie konspiracji w latach 1939-1945. Także w trakcie i po zakończeniu II wojny światowej, w ZHP na Wschodzie, w ZHP w Niemczech oraz ośrodkach emigracyjnych, polonijnych i uchodźczych, lilijki były produkowane i noszone przez członków ZHP.
W latach 1965-1981 lilijki zmieniły kształt, jak również zniknęły z ich płatków litery „ONC”. W tym czasie zniknęły one zupełnie także z guzików harcerskich – zostały zastąpione groszkowaną powierzchnią. Z czasem wprowadzono gumowane lilijki wtapiane na różnych kolorach filcu, odpowiadające poszczególnym specjalnościom starszoharcerskim.
W tym czasie niektóre środowiska harcerskie zaopatrywały się w lilijki i guziki harcerskie produkowane przez krakowskich grawerów zgodnie z wcześniej obowiązującymi regulaminami.
Dopiero VII Zjazd ZHP obradujący w dniach 15-18 III 1981 roku przywrócił lilijce litery „ONC”. W niedługim czasie lilijki wróciły także na harcerskie guziki.
Lilijka jest oznaką wszystkich organizacji harcerskich działających w Polsce i poza jej granicami.
Lilijka żeglarska symbolizuje związek harcerstwa z wodą i żeglugą. To połączenie jest powszechnie wykorzystywane w skautingu na całym świecie. Kotwica symbolizuje nadzieję, pewność i bezpieczeństwo.
Pierwsze lilijki żeglarskie pojawiły się na nakryciach głów, a także w klapach marynarek mundurowych harcerzy-żeglarzy w latach 20-30 XX w. Podobnie noszone były w latach 1945-1949. Obecnie lilijki żeglarskie umieszczane są na nakryciach głów, widnieją na guzikach mundurów żeglarskich, a także na patkach oznaczających zdobyte stopnie harcerskie i na plakietkach posiadanych stopni wodniackich (żeglarskich, motorowodnych, kajakowych, wioślarskich, ratowniczych i nurkowych).
Pierwszym hymnem harcerskim była „Rota” Marii Konopnickiej z muzyką Feliksa Nowowiejskiego. Utwór został skomponowany z okazji Zlotu Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” zorganizowanego w Krakowie w dniach 14-17 VII 1910 roku w związku z przypadającą 500. rocznicą Bitwy pod Grunwaldem. Jej tekst, wraz z życzeniem przyswojenia przez wszystkich skautów, został opublikowany w trzecim numerze „Skauta” z 15 XI 1911 roku. W kolejnych latach „Rota” była publikowana m.in. na harcerskich drukach, widokówkach i w śpiewnikach.
Tekst obecnie obowiązującego Hymnu ZHP powstał na podstawie dziewięciozwrotkowego wiersza Ignacego Kozielewskiego „Wszystko, co nasze, Ojczyźnie oddamy”, opublikowanego w pierwszym numerze lwowskiego „Skauta” z 15 X 1911 roku. Do pierwszej zwrotki Olga Drahonowska (późniejsza żona Andrzeja Małkowskiego) dopisała – za zgodą autora wiersza – refren, dostosowując rymy i cały utwór do melodii rewolucyjnej pieśni „Na barykady ludu roboczy” (prawdopodobnie autorstwa Ignacego Rzońcy). Z relacji O. Drahonowskiej dowiadujemy się, że pieśń ta od roku 1905 była popularna i śpiewana w całym Lwowie. Z tej przyczyny O. Drahonowska postanowiła dostosować słowa wiersza i refrenu do melodii i rytmu tej właśnie pieśni. W tej formie pod tytułem „Marsz Skautów” utwór został opublikowany w 23. numerze czasopisma „Skaut” z 15 IX 1912 roku. W kolejnych latach pieśń pod różnymi tytułami („Wszystko, co nasze”, „Marsz harcerzy”) drukowana była w śpiewnikach harcerskich, zawierając zmienioną pierwszą, trzecią i czwartą zwrotkę wiersza I. Kozielewskiego, a niekiedy także zwrotki autorstwa O. Drahonowskiej-Małkowskiej.
W świadomości harcerek i harcerzy uznanie pieśni „Wszystko, co nasze, Polsce oddamy” za Hymn ZHP następowało stopniowo, między rokiem 1928 a 1934. O. Drahonowska-Małkowska twierdziła, że pieśń „Wszystko, co nasze, Polsce oddamy” stała się Hymnem ZHP 10 X 1931 roku, kiedy to niezwykle uroczyście obchodzono we Lwowie 20-lecie harcerstwa lwowskiego.
I tak jak „Rota” nie stała się Hymnem ZHP na mocy oficjalnej decyzji władz ZHP, tak identyczny los spotkał pieśń „Wszystko, co nasze, Polsce oddamy”. Obydwie pieśni zyskały swe szczególne miano poprzez wykonywanie w ważnych i podniosłych chwilach, co spowodowało ich spopularyzowanie w organizacji. Dopiero Krajowy Zjazd Działaczy Harcerskich, obradujący w Łodzi w dniach 8-10 XII 1956 roku, oficjalnie ustanowił pieśń „Wszystko, co nasze, Polsce oddamy” Hymnem ZHP.
Obecnie, zgodnie ze Statutem ZHP, Hymnem ZHP jest pierwsza zwrotka pieśni wraz z refrenem.
Warto przypomnieć, że 1 VIII 1943 roku Tomasz Jaźwiński skomponował utwór traktowany w latach 1943-1945 jako Hymn Szarych Szeregów („I iść będziemy w Polskę szarymi szeregami…”).
Podczas VI Zjazdu ZHP, który odbył się w Warszawie w dniach 28-29 III 1977 roku wprowadzono do hymnu harcerskiego dodatkową zwrotkę i refren autorstwa Jerzego Majki („Socjalistycznej, biało-czerwonej…”), będącą w zamyśle autora symbolem związku tradycji z nowoczesnym, socjalistycznym charakterem organizacji. Jednak już kolejny, VII Zjazd ZHP obradujący w Warszawie w dniach 15-18 III 1981 roku postanowił o usunięciu nowo wprowadzonej zwrotki i refrenu.
Pieśń ta jest hymnem także w innych organizacjach harcerskich działających w Polsce i poza jej granicami.
