Jak wygląda zimowa służba? W odpowiedzi na wyzwania wynikające z niskich temperatur powstają inicjatywy takie jak „Akcja Zima”, realizowana m.in. przez Harcerski Klub Specjalnościowy „Macha” z Chorągwi Śląskiej ZHP. To przykład harcerskiej służby, która łączy przygotowanie specjalistyczne, współpracę ze służbami i wrażliwość na potrzeby lokalnej społeczności.
„Akcja Zima” – realna pomoc w realnych warunkach
Podczas mroźnych nocy harcerze i harcerki prowadzą patrole w miejscach, gdzie mogą przebywać osoby narażone na wychłodzenie: w pustostanach, na dworcach, w klatkach schodowych czy innych przestrzeniach niemieszkalnych. Każde działanie poprzedza odprawa, podział zadań i omówienie procedur bezpieczeństwa.
Celem patroli jest nie tylko rozpoznanie sytuacji, ale przede wszystkim udzielenie wsparcia. W razie potrzeby harcerze przeprowadzają wstępną ocenę stanu poszkodowanego, zabezpieczają go przed wychłodzeniem, wzywają Zespół Ratownictwa Medycznego oraz informują o możliwościach uzyskania pomocy socjalnej. Działania realizowane są we współpracy ze Strażą Miejską, Policją oraz instytucjami pomocy społecznej, co pozwala działać szybko i skutecznie.
Takie inicjatywy pokazują, że harcerska służba to nie tylko symboliczne gesty, ale konkretne działania odpowiadające na realne potrzeby społeczne.
Bezpieczeństwo przede wszystkim
Każda forma służby, szczególnie ta realizowana w trudnych warunkach, musi być oparta na zasadach bezpieczeństwa. Nocne patrole zimą niosą ze sobą wiele zagrożeń: niskie temperatury, śliskie nawierzchnie, opuszczone budynki o niepewnej konstrukcji, ograniczoną widoczność czy możliwość spotkania osób w kryzysie zdrowotnym lub pod wpływem substancji psychoaktywnych.
Dlatego kluczowe jest odpowiednie przygotowanie. Harcerze biorący udział w takich działaniach powinni posiadać przeszkolenie z zakresu pierwszej pomocy, procedur ratowniczych oraz zasad pracy w terenie. Ważna jest także praca zespołowa – patrole działają w kilkuosobowych zespołach, pozostają w stałym kontakcie z koordynatorem i służbami oraz stosują jasno określone procedury reagowania.
Bezpieczeństwo dotyczy również sfery psychicznej. Spotkania z osobami w kryzysie bezdomności, chorymi czy samotnymi mogą być emocjonalnie trudne. Dlatego ważne jest wsparcie instruktorskie, rozmowy podsumowujące działania oraz dbanie o dobrostan uczestników.
Inne formy zimowej pomocy
Akcja „Zima” to tylko jedna z wielu form harcerskiej służby w okresie zimowym. Harcerze i harcerki angażują się także w inne działania, które zwiększają bezpieczeństwo i dobrostan lokalnych społeczności.
Do takich inicjatyw należą m.in.:
- zbiórki żywności, odzieży i środków higienicznych dla osób potrzebujących,
- wsparcie seniorów poprzez pomoc w zakupach, odśnieżaniu czy dostarczaniu posiłków,
- działania edukacyjne dotyczące bezpiecznego zachowania zimą, udzielania pierwszej pomocy czy reagowania na zagrożenia,
- wolontariat w schroniskach, jadłodzielniach i punktach pomocy społecznej,
- akcje informacyjne zachęcające do reagowania na osoby potrzebujące pomocy.
Każda z tych form zimowej służby ma ogromne znaczenie. Często nie wymaga specjalistycznego sprzętu ani zaawansowanego przeszkolenia – wystarczy uważność, czas i chęć działania.
fot. Anna Gołębiowska – Radna Rady Miasta Gliwice
Wrażliwość na drugiego człowieka jako element wychowania harcerskiego
Harcerskie wychowanie od zawsze kładzie nacisk na służbę, braterstwo i odpowiedzialność za innych. Zimowa służba i działania pomocowe są praktycznym wcieleniem tych wartości. Udział w patrolach, akcjach pomocowych czy wolontariacie uczy empatii, opanowania, współpracy i odpowiedzialności. Harcerze widzą, że ich działania mają realny wpływ na życie innych ludzi. To doświadczenie kształtuje postawy, które pozostają z nimi na całe życie Jednocześnie ważne jest, aby uczyć młodych ludzi patrzenia na innych bez oceniania. Osoby w kryzysie bezdomności, samotne czy chore często spotykają się z obojętnością lub stereotypami. Harcerska służba może być przestrzenią do przełamywania tych barier poprzez rozmowę, zrozumienie i szacunek.
Reagujmy – każdy może pomóc
Nie każdy może brać udział w nocnych patrolach czy specjalistycznych działaniach. Każdy jednak może reagować. Zgłoszenie osoby potrzebującej pomocy odpowiednim służbom, rozmowa z samotnym sąsiadem, przekazanie informacji o dostępnych formach wsparcia – to również przykład zimowej służby. Są to też drobne gesty, które mogą uratować zdrowie lub życie.
Zima to czas, kiedy szczególnie warto zwracać uwagę na innych ludzi. Harcerze i harcerki, działając w ramach „Akcji Zima” i innych inicjatyw, pokazują, że czujność i empatia są równie ważne jak umiejętności techniczne i ratownicze.
Zimowa służba, która buduje wspólnotę
Działania w ramach zimowej służby zdecydowanie budują mosty między harcerstwem a lokalną społecznością, służbami mundurowymi i instytucjami pomocy społecznej. Pokazują, że Związek Harcerstwa Polskiego jest aktywnym uczestnikiem życia społecznego, gotowym do reagowania na wyzwania współczesności. Służba to także postawa uważności, odpowiedzialności i gotowości do działania – wartości, które są fundamentem harcerskiego wychowania.
W świecie pełnym pośpiechu i anonimowości szczególnego znaczenia nabiera umiejętność patrzenia na drugiego człowieka i dostrzegania jego potrzeb. Harcerze i harcerki, podejmując służbę zimą, przypominają, że braterstwo i pomoc bliźnim to nie tylko słowa z Prawa Harcerskiego, ale codzienna praktyka.
Więcej o harcerskiej służbie możesz obejrzeć tutaj: https://www.youtube.com/watch?v=lVJWz88o8gs
