Wychowanie przez działanie
Instruktorki i instruktorzy Związku Harcerstwa Polskiego tworzą przestrzeń, w której młodzi ludzie uczą się przez doświadczenie. Podejmują pierwsze samodzielne decyzje, pracują w zespołach, realizują własne pomysły i przekonują się, że ich działania mają znaczenie. To właśnie codzienne sytuacje, wspólne przedsięwzięcia i podejmowane wyzwania pomagają im rozwijać umiejętności przydatne również poza harcerskim środowiskiem.
Harcerstwo daje młodym ludziom przestrzeń do działania, podejmowania decyzji, popełniania błędów i uczenia się na nich. Uczy samodzielności, współpracy, odpowiedzialności i wrażliwości na innych – mówi harcmistrzyni Katarzyna Karolak.
Ważnym elementem tego procesu jest również poczucie przynależności. Młody człowiek staje się częścią grupy, w której może zabierać głos, dzielić się swoimi pomysłami i brać odpowiedzialność za wspólne przedsięwzięcia. Wie, że jego obecność ma znaczenie, a inni mogą na niego liczyć.
Ale przede wszystkim [harcerstwo] pozwala poczuć, że jest się częścią wspólnoty, w której każdy jest ważny i ma coś do zaoferowania. To doświadczenia, które zostają z nami na całe życie – podkreśla.
Zaufanie i wsparcie dla kadry
Za harcerskim wychowaniem stoją instruktorki i instruktorzy, którzy towarzyszą młodym ludziom w ich rozwoju. Ich zadaniem jest tworzenie warunków do zdobywania doświadczeń, wspieranie w podejmowaniu wyzwań i pomaganie w wyciąganiu wniosków z własnych decyzji. Żeby mogli skutecznie pełnić tę rolę, sami również potrzebują przestrzeni do rozwoju i odpowiedniego wsparcia.
W Chorągwi Stołecznej ZHP ważne miejsce zajmuje rozwijanie kompetencji kadry, wymiana doświadczeń i dostosowywanie pomocy do potrzeb poszczególnych środowisk.
Wierzę, że podstawą jest zaufanie i mądre wspieranie samodzielności. Dotyczy to zarówno harcerzy, jak i instruktorów. W Chorągwi Stołecznej staramy się tworzyć warunki, w których kadra może rozwijać swoje kompetencje, wymieniać doświadczenia i otrzymywać pomoc dopasowaną do swoich potrzeb – opowiada hm. Katarzyna Karolak.
Takie podejście wymaga uważności i umiejętności pozostawienia innym odpowiedniej przestrzeni. Wspieranie nie oznacza przejmowania wszystkich zadań i podejmowania decyzji za innych. Chodzi o obecność, zaufanie i gotowość do pomocy wtedy, kiedy jest potrzebna.
fot. ZHP / Michał Wiraszka
Harcerze i harcerki zmieniają swoje otoczenie
Wychowanie do odpowiedzialności znajduje odzwierciedlenie również w działaniach podejmowanych poza harcerskimi zbiórkami. Harcerki i harcerze angażują się w inicjatywy społeczne, odpowiadają na potrzeby mieszkańców i podejmują służbę w swoich miejscowościach. Często są to lokalne przedsięwzięcia, które wynikają z obserwacji najbliższego otoczenia i rozmów z ludźmi.
Takie doświadczenia uczą dostrzegania potrzeb innych i pokazują, że zmiana może zaczynać się od niewielkiej inicjatywy. Nie zawsze potrzebna jest duża akcja, żeby zrobić coś ważnego dla swojej społeczności.
Nie zawsze potrzeba wielkich akcji – czasem wystarczy mała inicjatywa, która zmieni coś w najbliższym sąsiedztwie. Chciałabym, żeby harcerki i harcerze czuli, że Warszawa jest ich miastem, że mogą ją współtworzyć i brać odpowiedzialność za miejsce, w którym żyją – mówi komendantka.
W Chorągwi Stołecznej takie zaangażowanie przybiera również formę konkretnych działań pomocowych. Harcerze i instruktorzy włączali się między innymi w pomoc uchodźcom z Ukrainy oraz osobom poszkodowanym podczas powodzi na Dolnym Śląsku.
Warszawianka Roku 2026 – docenienie społecznego zaangażowania
Hm. Katarzyna Karolak od lat jest związana z warszawskim harcerstwem. Przez dziewięć lat kierowała Hufcem ZHP Warszawa-Wola, a od 2022 roku pełni funkcję komendantki Chorągwi Stołecznej ZHP, która skupia ponad 13 tysięcy dzieci, młodzieży i dorosłych. W swojej pracy stawia na budowanie zespołów, współdecydowanie i wspieranie rozwoju innych. Wierzy, że dobrze przygotowana kadra jest fundamentem skutecznego wychowania, a młodzi ludzie powinni mieć realny wpływ na działania, w których uczestniczą.
W tym roku została nominowana do tytułu Warszawianki Roku. Plebiscyt organizowany przez m.st. Warszawę wyróżnia kobiety, których działalność, zaangażowanie i codzienna praca wpływają na życie miasta i jego mieszkańców. Sylwetkę hm. Katarzyny Karolak można poznać na stronie plebiscytu Warszawianka Roku.
