Wspólnie dla zachowania pamięci
30 czerwca 2026 roku w Warszawie podpisano porozumienie pomiędzy Kancelarią Senatu RP, Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych oraz Związkiem Harcerstwa Polskiego. Partnerzy zadeklarowali współpracę na rzecz zachowania świadectw przemian ustrojowych zachodzących w Polsce w latach 1989–1991 oraz upowszechniania wiedzy o najnowszej historii naszego kraju.
Projekt zakłada pozyskiwanie dokumentów, fotografii, nagrań i innych materiałów od uczestników tamtych wydarzeń – zarówno osób pełniących ważne funkcje publiczne, jak i mieszkańców lokalnych społeczności. Zgromadzone źródła będą zabezpieczane i przekazywane do zasobu Archiwów Państwowych.
Harcerze w roli badaczy historii
W realizacji przedsięwzięcia szczególną rolę odegra Związek Harcerstwa Polskiego. Dzięki obecności harcerzy i instruktorów w całym kraju możliwe będzie docieranie do świadków historii, dokumentowanie lokalnych doświadczeń związanych z okresem transformacji oraz angażowanie młodych ludzi w działania edukacyjne. Projekt ma nie tylko ratować cenne źródła historyczne, ale także zachęcać młodzież do samodzielnego odkrywania historii swoich miejscowości, rodzin i społeczności. To praktyczna lekcja historii oparta na bezpośrednim kontakcie ze świadkami wydarzeń i autentycznymi materiałami archiwalnymi.
Edukacja, archiwa i nowoczesny dostęp do źródeł
Partnerzy planują wspólne działania edukacyjne i promocyjne, a także organizację wystaw, seminariów, konferencji i konkursów. Informacje o projekcie będą publikowane m.in. na stronach internetowych Senatu, Archiwów Państwowych oraz ZHP. Powstanie również specjalna kolekcja „Archiwa Przełomu 1989–1991” w serwisie Szukaj w Archiwach, która ułatwi dostęp do zgromadzonych materiałów. Porozumienie przewiduje również możliwość przekazywania do Muzeum Harcerstwa w Warszawie materiałów związanych z działalnością harcerską, które zostaną pozyskane podczas realizacji projektu. Dzięki temu cenne świadectwa historii harcerstwa będą mogły zostać zachowane, opracowane i udostępnione kolejnym pokoleniom.
Służba pamięci
Udział ZHP w projekcie „Młody Badacz. Archiwa Przełomu 1989–1991” jest kolejnym przykładem realizacji harcerskiej służby na rzecz społeczeństwa i dziedzictwa narodowego. Dzięki zaangażowaniu harcerzy wspomnienia, dokumenty i historie związane z okresem przełomu demokratycznego mają szansę zostać ocalone i udostępnione przyszłym pokoleniom.
