Aby dobrze zaplanować rozwój kadry, potrzebne jest rozpoznanie rzeczywistych potrzeb, określenie celów i dobranie takich form pracy, które pomogą je osiągnąć. To właśnie analizie kształceniowej, jej znaczeniu i praktycznym sposobom przeprowadzania poświęcono najnowszy odcinek podcastu „Impuls kształceniowy”.

Prowadząca harcmistrzyni Agnieszka Rytel rozmawia z członkiniami Centralnej Szkoły Instruktorskiej, harcmisrzynią Martą Wasilewską i harcmistrzynią Katarzyną Sobierajską. Punktem wyjścia jest wdrażanie nowego dokumentu „Kształcenie kadry w ZHP”, jednak poruszane zagadnienia dotyczą znacznie szerszego tematu: świadomego planowania rozwoju, pracy z ludźmi i odpowiedzialnego wykorzystywania dostępnych zasobów.

Najpierw potrzeby, później szkolenia

Jednym z najważniejszych wątków rozmowy jest właściwa kolejność planowania działań. Łatwo zacząć od tego, co znamy: zaplanować kurs, warsztaty czy kolejne spotkanie. Znacznie trudniej zatrzymać się i sprawdzić, czy właśnie tego potrzebują osoby, dla których przygotowujemy dane działania.

Jak podkreślają rozmówczynie, punktem wyjścia powinna być analiza, a nie gotowy katalog form kształceniowych. Warto przy tym pamiętać o pytaniu, które może zmienić sposób patrzenia na cały proces: „Po co?”. Po co organizujemy dane szkolenie? Jaki problem chcemy rozwiązać? Komu i w jaki sposób ma ono pomóc?

Nie wychodzimy od założeń i naszych przypuszczeń, tylko najpierw sprawdzamy, czego naprawdę potrzebują nasi instruktorzy i członkowie naszej wspólnoty, dopiero później planujemy sobie te formy – zwraca uwagę jedna z rozmówczyń.

Takie podejście pozwala uniknąć działań realizowanych wyłącznie z przyzwyczajenia lub dlatego, że od lat znajdują się w kalendarzu. Pomaga również odróżnić problemy, które rzeczywiście wymagają wsparcia szkoleniowego, od tych, które mają inne źródła i potrzebują zupełnie innych rozwiązań.

Jak przeprowadzić dobrą analizę? Konkretne narzędzia i wskazówki

Rzetelna analiza nie musi oznaczać rozpoczynania wszystkiego od zera. Warto najpierw przyjrzeć się informacjom, które już są dostępne: wcześniejszym planom, sprawozdaniom, statystykom i wnioskom z przeprowadzonych działań. Mogą one stanowić dobry punkt wyjścia do dalszej pracy i rozmów z osobami, których potrzeby chcemy poznać.

W podcaście gościnie przedstawiają również narzędzia, które pomagają uporządkować zebrane informacje i spojrzeć na sytuację z różnych perspektyw. Wśród nich znajdują się:

  • Mapa potrzeb – pozwala uporządkować grupy odbiorców, rozpoznać ich potrzeby i zobaczyć, które z nich są wspólne, a które wymagają odrębnych działań.
  • Analiza SWOT – pomaga przyjrzeć się mocnym i słabym stronom, a także szansom i zagrożeniom związanym z planowanymi działaniami.
  • Mapa problemów – ułatwia dotarcie do źródeł trudności i sprawdzenie, czy rzeczywiście można je rozwiązać za pomocą szkolenia lub innej formy kształceniowej.

Szczególnie interesujący jest ostatni przykład. Rozmówczynie zwracają uwagę, że nie każdy problem związany z funkcjonowaniem zespołu czy organizacji jest problemem kształceniowym. Samo przygotowanie kolejnego kursu nie sprawi, że znikną trudności, których przyczyna leży gdzie indziej. Dlatego tak ważne jest właściwe rozpoznanie sytuacji, zanim podejmie się decyzję o konkretnych działaniach.

Rozwój to nie tylko kursy i warsztaty

W rozmowie pojawia się także temat różnorodności form wspierania rozwoju. Kształcenie nie musi oznaczać dużych przedsięwzięć wymagających rozbudowanej logistyki, zaangażowania wielu osób i znacznych nakładów czasu. Czasem równie wartościowe mogą być krótkie warsztaty, spotkanie przy ognisku, rozmowa, wspólne przygotowanie wydarzenia czy wymiana doświadczeń.

Istotne jest również korzystanie z wiedzy i umiejętności osób spoza najbliższego zespołu. Współpraca z innymi środowiskami, wymiana osób prowadzących zajęcia czy organizowanie wspólnych przedsięwzięć pozwalają nie tylko poszerzać możliwości, ale również lepiej wykorzystywać dostępne zasoby.

Rozmówczynie zwracają uwagę na jeszcze jeden ważny aspekt: warto dostrzegać doświadczenie ludzi niezależnie od posiadanych przez nich formalnych kwalifikacji. Wieloletnia praktyka, umiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach i wiedza zdobywana w codziennym działaniu również mogą być cennym źródłem wsparcia dla innych.

Ewaluacja, czyli początek kolejnego etapu

Ostatnia część odcinka poświęcona jest ewaluacji. To moment, w którym można sprawdzić, czy zaplanowane działania przyniosły oczekiwane rezultaty, czy przyjęte cele zostały osiągnięte i co warto zmienić w przyszłości. Ważne jednak, by nie ograniczać jej do krótkiej ankiety wypełnianej bezpośrednio po szkoleniu. Wnioski warto zbierać przez cały rok, obserwować, jak uczestnicy wykorzystują zdobytą wiedzę w praktyce, i wracać do tych informacji podczas podsumowywania całego procesu.

Jedna z rozmówczyń przywołuje prosty sposób porządkowania wniosków: „tipy i topy”. Topy to rzeczy, które się sprawdziły i warto je kontynuować. Tipy to wskazówki i doświadczenia, które należy zapamiętać, by lepiej przygotować kolejne działania.

Co ważne, ewaluacja nie powinna być traktowana jako rozliczanie z sukcesów i porażek. Jeśli coś nie zadziałało, to również cenna informacja. Pozwala zrozumieć przyczyny, wyciągnąć wnioski i podejmować lepsze decyzje w przyszłości. Jak podkreślają gościnie, ewaluacja nie jest końcem procesu – stanowi początek kolejnej analizy.

Posłuchaj 23. odcinka „Impulsu kształceniowego”

Jak przełożyć te wskazówki na codzienną pracę? Jakich pytań nie pomijać podczas analizy i jak nie wpaść w pułapkę organizowania działań, które nie odpowiadają na rzeczywiste potrzeby ludzi?

Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziesz w 23. odcinku podcastu Centralnej Szkoły Instruktorskiej ZHP. To rozmowa pełna praktycznych przykładów, doświadczeń i narzędzi, które mogą pomóc lepiej planować kształcenie i wspierać rozwój kadry.

Posłuchaj odcinka: