Wiedza, która przydaje się w codziennej pracy
Przeciwdziałanie przemocy wymaga wiedzy, uważności i gotowości do działania. Właśnie wokół tych kompetencji koncentrowała się tegoroczna konferencja organizowana przez Wydział Zagraniczny Głównej Kwatery ZHP oraz Ruch Programowo-Metodyczny „Koniczyna”.
Program połączył perspektywę ekspercką z doświadczeniami osób pracujących wychowawczo. Uczestniczki i uczestnicy rozmawiali o definicjach przemocy, jej mechanizmach i konsekwencjach, a także o tym, jak rozpoznawać niepokojące sytuacje i reagować, kiedy czyjeś granice zostają przekroczone. Ważnym tematem było przeciwdziałanie przemocy ze względu na płeć oraz wzmacnianie głosu dziewcząt i młodych kobiet.
Zależało nam przede wszystkim na tym, aby połączyć wiedzę ekspercką z praktyką i codzienną pracą wychowawczą. Chcieliśmy stworzyć przestrzeń do otwartej rozmowy o przemocy, jej mechanizmach i konsekwencjach, ale także pokazać, jak możemy jej przeciwdziałać i jak reagować, kiedy jesteśmy świadkami trudnych sytuacji – podkreślają organizatorzy.
Istotne było również spotkanie osób o różnym doświadczeniu i pełniących różne funkcje w ZHP. Wymiana perspektyw pozwala spojrzeć na znane sytuacje z innej strony i zastanowić się, jak przełożyć zdobytą wiedzę na codzienne decyzje instruktorskie.
Jak reagować, gdy ktoś potrzebuje wsparcia?
Jednym z punktów programu były zajęcia prowadzone przez przedstawicielkę Fundacji Feminoteka, poświęcone reagowaniu na przekraczanie granic w przestrzeni publicznej. Dla harcmistrzyni Janiny Lizis z Chorągwi Śląskiej ZHP, była to okazja do przyjrzenia się własnym reakcjom i sposobom udzielania pomocy.
Ten czas dał mi możliwość zastanowienia się, jak sama reaguję na różne sytuacje w przestrzeni publicznej i jak mogę robić to w bezpieczny sposób – bezpieczny zarówno dla osoby, której granice są przekraczane, jak i dla mnie – mówi uczestniczka.
To ważna lekcja również dla osób pracujących z dziećmi i młodzieżą. Zauważenie problemu to pierwszy krok, ale równie istotne jest rozważne działanie, uwzględniające bezpieczeństwo osoby doświadczającej przemocy oraz osoby udzielającej wsparcia.
fot. ZHP / Alan Kłus
Od programu WAGGGS do harcerskiej codzienności
Drugiego dnia odbyły się warsztaty oparte na programie WAGGGS „Stop the Violence”, znanym w polskiej wersji jako „Zatrzymaj(my) przemoc!”. Zajęcia dotyczyły sytuacji, w których do przekraczania granic może dochodzić w codziennym życiu harcerskim i instruktorskim, oraz sposobów reagowania na takie zdarzenia.
To szczególnie istotne w organizacji, w której relacje, współpraca i odpowiedzialność za innych stanowią ważną część pracy wychowawczej. Instruktorki i instruktorzy potrzebują narzędzi, które pomagają im dostrzegać niepokojące sygnały, rozmawiać o trudnych sytuacjach i wspierać osoby zgłaszające problem. Znajomość mechanizmów przemocy oraz umiejętność odpowiedzialnego reagowania pomagają budować kulturę szacunku i zaufania.
Konferencyjny program obejmował także warsztaty tematyczne, a pierwszego dnia odbyło się spotkanie z książką Wandy Czarnoty. Drugiego dnia uczestniczki i uczestnicy wyruszyli na spacer Śląskim Szlakiem Kobiet, który uzupełnił rozmowy o prawach dziewcząt i kobiet o lokalny kontekst.
Bezpieczne środowisko zaczyna się od nas
Przeciwdziałanie przemocy i wzmacnianie sprawczości młodych osób to zadania, które wymagają zaangażowania całej społeczności. Uważność na potrzeby innych, szacunek dla granic i gotowość do reagowania mają znaczenie zarówno w harcerstwie, jak i poza nim. Dla hm. Janiny Lizis najważniejsza refleksja po konferencji brzmi:
Budowanie bezpiecznych środowisk harcerskich powinno być priorytetem w każdym miejscu w naszej organizacji.
Właśnie z taką myślą organizatorzy chcieli pozostawić uczestniczki i uczestników: z większą świadomością własnego wpływu, wiedzą o tym, jak reagować, oraz gotowością do podejmowania konkretnych działań. Wzmacnianie głosu dziewcząt, wspieranie ich poczucia własnej wartości i tworzenie przestrzeni, w której każdy może czuć się bezpiecznie, zaczyna się od codziennych postaw i decyzji.
fot. ZHP / Alan Kłus
