Jak ZHP rozwija kształcenie
Związek Harcerstwa Polskiego od lat buduje swój system rozwoju kadry w oparciu o edukację nieformalną. Kursy, warsztaty i procesy rozwojowe nie są tu celem samym w sobie, ale narzędziem wspierającym wychowanie młodych ludzi i rozwój liderów. To dlatego tak duży nacisk kładzie się na osoby, które kształcą innych – instruktorów i instruktorki odpowiedzialnych za jakość pracy całej organizacji.
Podcast „Impuls Kształceniowy” od kilku lat przybliża kulisy tego, jak ZHP rozwija kształcenie. W 19. odcinku rozmowa prowadzona przez hm. Agnieszkę Rytel z hm. Natalią Borowską dotyka jednak nie procedur, lecz doświadczeń. Obie rozmówczynie stoją bowiem w momencie przedłużania swoich uprawnień kształceniowych, co – jak same przyznają – stało się impulsem do zatrzymania i spojrzenia na własną drogę z dystansu.
Odznaka jako moment zatrzymania, nie formalność
Odznaka Kadry Kształcącej jest systemowym potwierdzeniem kompetencji osób szkolących innych instruktorów, ale jej znaczenie nie kończy się na formalnym statusie. W podcaście „Impuls Kształceniowy” wyraźnie wybrzmiewa, że kluczowy jest sam proces jej przedłużania, który staje się okazją do zatrzymania się i refleksji nad własną drogą kształceniową.
To moment wyjścia z trybu ciągłego działania i spojrzenia z dystansu na podejmowane role, sposób pracy oraz realny wpływ na jakość kształcenia. Szczególnie dla doświadczonych edukatorów, którzy nie stoją już przed kolejnymi stopniami rozwoju, proces ten pomaga odpowiedzieć na pytanie, jak dalej się rozwijać i jaką rolę pełnić w systemie kształcenia ZHP.
Dojrzałość kształceniowa i pytanie „kim jestem jako edukator”
Jednym z kluczowych wątków odcinka jest pytanie o tożsamość kształceniową. – „Jedną z najważniejszych rzeczy jest odpowiedzenie sobie na pytanie: kim dla mnie jest Złota Odznaka i kim ja jako ZOK chcę być” – pada w rozmowie.
Dla Natalii Borowskiej odpowiedź jest jasna: doświadczony edukator to kreator procesów kształceniowych. Osoba, która nie tylko prowadzi szkolenia, ale potrafi analizować potrzeby środowiska, projektować działania „szyte na miarę” i świadomie wpływać na kierunek rozwoju organizacji.
– „To nie jest robienie listy kontrolnej: kurs, warsztaty, konferencja. To jest zastanowienie się, co naprawdę jest potrzebne i jaką formą najlepiej na to odpowiedzieć” – podkreśla.
Ta perspektywa pokazuje, że kompetencje kształceniowe to dziś nie tylko umiejętność prowadzenia zajęć, ale także zdolność myślenia systemowego, planowania i wychodzenia poza utarte schematy.
Rozwój własny – często pomijany element
W rozmowie mocno wybrzmiewa również temat samodoskonalenia. Paradoksalnie osoby, które na co dzień uczą innych, często zapominają o własnym rozwoju.
– „Robimy dużo dla organizacji, a rzadko myślimy o tym, co robimy dla siebie” – przyznaje Borowska, opisując moment konfrontacji z wnioskiem o przedłużenie uprawnień.
Podcast pokazuje, że wartościowe doświadczenia rozwojowe nie muszą pochodzić wyłącznie z harcerskich szkoleń. Udział w kursach trenerskich, warsztatach dialogu czy szkoleniach zawodowych może wnosić świeżą perspektywę i inspirować do zmiany własnych metod pracy.
Kluczowa okazuje się jednak umiejętność świadomego planowania rozwoju, a nie korzystania wyłącznie z tego, „co akurat się trafi”.
Dorobek, czyli co po sobie zostawiamy
Kolejnym ważnym wątkiem rozmowy jest pojęcie dorobku kształceniowego. Nie chodzi tu o liczbę przeprowadzonych zajęć czy konspekty schowane na dysku, ale o trwały ślad, z którego inni mogą skorzystać, bo, jak podkreśla druhna Natalia, „dorobek to coś, co ktoś może wykorzystać, żeby wzmocnić swój warsztat”.
W podcaście pojawiają się konkretne przykłady: podcasty, artykuły, materiały metodyczne, programy szkoleń czy nowe formy pracy. To wszystko elementy, które budują jakość kształcenia w dłuższej perspektywie i sprawiają, że wiedza nie znika wraz z kolejną zmianą kadry.
Spotkanie zamiast egzaminu
Proces przedłużania uprawnień kształceniowych w ZHP nie ma charakteru testu ani formalnej kontroli kompetencji. Jego istotą jest rozmowa, która pozwala spojrzeć na całą drogę kształceniową z szerszej perspektywy. To moment podsumowania kilku lat działań, ale także okazja do nazwania wyzwań, wątpliwości i kierunków dalszego rozwoju. Spotkanie z zespołem nie służy ocenianiu „czy ktoś się nadaje”, lecz wspólnemu zastanowieniu się, jaką rolę dana osoba pełni dziś w systemie kształcenia i jak może ją rozwijać w przyszłości.
Takie podejście wzmacnia kulturę uczenia się i odpowiedzialności za jakość pracy z ludźmi. Zamiast presji i odhaczania wymagań pojawia się przestrzeń na refleksję, dialog i świadome planowanie kolejnych kroków. To szczególnie ważne na poziomie doświadczonych edukatorów, dla których rozwój nie polega już na zdobywaniu kolejnych stopni, lecz na pogłębianiu kompetencji, poszukiwaniu nowych form działania i wzmacnianiu wpływu na otoczenie. W tym sensie spotkanie staje się narzędziem rozwojowym – zarówno dla osoby składającej wniosek, jak i dla całego systemu kształcenia.
Posłuchaj całego odcinka podcastu pod linkiem: https://www.youtube.com/watch?v=wy6tJmEj2_Y !
