zhp.pl

Start Zmiany w kształceniu

Zmiany w kształceniu

WSTĘPODZNAKI KADRY KSZTAŁCĄCEJSTANDARDY KURSÓWMAPA KOMPETENCJIKALENDARIUM

ZMIANY W KSZTAŁCENIU KADRY W ZHP

Po co te zmiany?

Większość z nas nie lubi zmian!

Zmiany budzą w nas niepokój, czasem lęk lub złość. Powodują, że nasza uwaga oraz działanie odrywa się od tego co znane, oswojone, rozumiane i   koncentruje się na czymś co jest nowe, nieznane i niezrozumiałe. Dlatego często na zmiany reagujemy oporem i towarzyszą temu wysokie emocje.

Zmiany jednak są potrzebne. Bez nich każdy system, proces, organizacja z czasem przestawałyby działać sprawnie. Swoim członkom i użytkownikom przeszkadzałyby, a nie wspierały ich w realizacji celów, które przed każdym systemem, procesem i organizacją są stawiane. William Edwards Deming, twórca zarządzania jakością, mawiał: „Możesz się nie zmieniać; przetrwanie nie jest obowiązkowe”. Zmiany są warunkiem rozwoju.

Harcerstwo jest procesem (ruchem) wychowawczym wspieranym przez służącą mu organizację. Dziś, jeśli chcemy robić lepsze harcerstwo rozumiane jako „ruch”, musimy umieć usprawniać „organizację”. Ewaluacja Systemu Pracy z Kadrą przeprowadzona w 2015 roku wykazała, że kształcenie kadry w ZHP jest jednym z kluczowych czynników kadrotwórczych. To oznacza, że od jakości i efektywności kształcenia w ZHP w znacznej mierze zależy to, ilu będzie przybywało instruktorów, ilu z nich będzie podejmować funkcję drużynowych, jaka będzie jakość pracy w drużynach i czy będzie ona prowadzona zgodnie z metodą harcerską, jak długo drużynowi będą pełnić tę funkcję oraz na ile sprawnie będzie działało ich wsparcie programowe i metodyczne w hufcach. To są dziś najważniejsze wyzwania dla rozwoju harcerstwa!

Zmiany w kształceniu kadry w ZHP obejmują:

  • Instrukcję „Kształcenie kadry w ZHP”, w tym przede wszystkim nowe zasady dotyczące odznak kadry kształcącej.
  • Nowe standardy kursów przewodnikowskiego oraz podharcmistrzowskiego (dodatkowo w najbliższych miesiącach zostanie przez GK ZHP przyjęty standard kursu harcmistrzowskiego).
  • Nowe standardy kursów drużynowych: zuchowych, harcerskich, starszoharcerskich oraz wędrowniczych.
  • Wprowadzenie Mapy Kompetencji.

Inicjatorem tych zmian jest Wydział Pracy z Kadrą GK ZHP oraz Centralna Szkoła Instruktorska ZHP.

 

Co było powodem wprowadzenia zmian w standardach kształcenia?

Kształcenie jest jedną z podstawowych funkcji Systemu Pracy z Kadrą w ZHP. Dlatego musi nadążać za aktualnymi potrzebami ZHP w obszarze pracy z kadrą, zmianami wprowadzanymi w narzędziach oraz odpowiadać na oczekiwania kształcących, jak i kształconych.

Jednym z głównych powodów wprowadzenia nowych standardów kursów przewodnikowskiego i podharcmistrzowskiego jest zmiana przez Radę Naczelną ZHP z dniem 1 stycznia 2017 r. wymagań zawartych w Systemie stopni instruktorskich. Te nowe wymagania spowodowały konieczność modyfikacji dotychczasowych standardów kształcenia do stopni pwd. i phm. Dodatkowo w treściach kursów należało uwzględnić zmiany dokonane w czasie ostatnich trzech lat w dokumentach wewnętrznych i zewnętrznych oraz nowe uregulowania (np. Polityka ochrony bezpieczeństwa dzieci, standard państwowego kursu wychowawców wypoczynku). Przeniesienie części treści do standardów kursów drużynowych powodowane było potrzebą położenia nacisku na formacyjny, nie zaś techniczny charakter tych kursów.

Przy okazji, aby kompleksowo pracować ze stopniami instruktorskimi, Główna Kwatera ZHP z własnej inicjatywy opracuje i wprowadzi w najbliższych miesiącach trzeci standard, którego do tej pory nie było: standard kursu harcmistrzowskiego.

Przyczyną zmiany standardów kursów drużynowych (zuchowych, harcerskich, starszoharcerskich, wędrowniczych) jest konieczność ich uaktualnienia. Priorytetem było wzmacnianie funkcjonowania w drużynach metody harcerskiej poprzez kształcenie drużynowych. Naszą intencją było dokonanie przeglądu i aktualizacja treści kursów, form kształcenia, hierarchii priorytetów i czasu przeznaczonego na poszczególne elementy programu.

Każda zmiana w kształceniu powoduje utrudnienia w działaniu dla zespołów kadry kształcącej. Dlatego, aby je zminimalizować, zdecydowaliśmy się wprowadzać zmianę standardów z długim okresem przejściowym – do 31 grudnia 2017 roku, w którym będą mogły być jeszcze stosowane stare standardy.

 

Co było powodem wprowadzenia zmian w zasadach funkcjonowania odznak kadry kształcącej?

Tu zmiana jest najgłębsza, ponieważ w ostatnich latach trudno było spotkać instruktora, który z entuzjazmem podchodził do funkcjonowania OKK w poprzednim kształcie. Zmieniliśmy zasady zdobywania odznak kadry kształcącej w taki sposób, aby stały się dla kadry kształcącej ścieżką rozwojową, a nie jak dotychczas systemem dystrybucji uprawnień do prowadzenia kształcenia przypisanym do poziomów struktury ZHP.

Odznaka brązowa będzie oznaczać, że instruktor posiada umiejętności kształceniowe pozwalające samodzielnie prowadzić zajęcia na kursie instruktorskim. Srebrna to wiedza i umiejętności niezbędne do pełnienia funkcji szefa formy kształcenia, czyli innymi słowy komendanta kursu. Złota będzie dla instruktorów posiadających umiejętności i doświadczenie w zakresie diagnozowania potrzeb rozwojowych, programowania, organizacji oraz ewaluacji kształcenia kadry, dające możliwość pełnienia funkcji szefa kształcenia w chorągwi i na poziomie centralnym.

Odznaki kadry kształcącej są narzędziem, które funkcjonuje w ZHP od ponad 20 lat. Należę do grona instruktorów, którzy opracowywali i wdrażali w latach 90. pierwszy projekt regulaminu OKK. Wówczas naszą intencją było stworzenie systemu, który w tamtym okresie miał uporządkować wewnętrzne uprawnienia do kształcenia instruktorów w ZHP. Chcieliśmy, aby instruktorów kształcili wyłącznie ci, którzy zostaną do tego specjalnie przygotowani. Dodatkowo poziom wiedzy o organizacji powiązaliśmy wówczas z doświadczeniem w działaniu na poszczególnych poziomach struktury. Dlatego kształcenie w hufcu – to był BOKK, w chorągwi – SOKK, a ZOKK – to uprawnienia do kształcenia na poziomie centralnym. Chcieliśmy też, aby instruktorzy, którzy kształcą, musieli aktualizować swoją wiedzę poprzez konieczność odnawiania nadanych uprawnień. Tak powstała w ZHP kadra kształcąca. W ciągu 20 lat swojego funkcjonowania ten system już spełnił narzuconą mu wówczas rolę. W tym okresie w ZHP pojawiła się grupa obecnie licząca ok. 950 instruktorów posiadających uprawnienia do kształcenia (w chwili obecnej aktualne OKK posiada 575 instuktorów).

Niestety, w dzisiejszych realiach działania ZHP oraz wobec aktualnych potrzeb systemu kształcenia ten restrykcyjny charakter systemu odznak zaczął bardziej nam kształceniowcom przeszkadzać, niż pomagać w działaniu. Wadą tego systemu, sygnalizowaną przez wielu instruktorów posiadających OKK, była ta „reglamentacja uprawnień” do prowadzenia kształcenia na poziomie hufca, chorągwi i centralnym. Zwracano nam uwagę również na dodatkowe elementy blokujące zdobywanie odznak. Tym, co Wam przeszkadzało, to powiązanie BOKK ze stopniem podharcmistrza czy niedostępność ZOKK, których w całym ZHP mamy obecnie zaledwie 34. Również konieczność odnawiania uprawnień co trzy lata była oceniana jako zbyt częsta. Dlatego naszą intencją we wprowadzanej zmianie było usprawnienie zdobywania BOKK oraz wydłużenie okresu, w którym instruktor powinien odnowić posiadaną odznakę lub zdobyć kolejną.

Obecnie w ZHP na 357 hufców mamy zaledwie 144 hufcowe i międzyhufcowe zespoły kadry kształcącej. To za mało, żeby wszystkim drużynowym zapewnić dostęp do kształcenia i należyte wsparcie! To oznacza, że musimy również zadbać o to, aby w ZHP było więcej instruktorów posiadających wiedzę, umiejętności i doświadczenie w prowadzeniu form kształcenia oraz kierowaniu zespołami kadry kształcącej. To są nasze SOKK-i i ZOKK-i! Te dwa poziomy rozwoju muszą stać się dla kształceniowców bardziej dostępne. Bez tych instruktorów nie mogą powstawać nowe zespoły kadry kształcącej, nie będzie też zapewniona ciągłość pracy obecnie funkcjonujących ZKK.

Wdrażana zmiana OKK służy temu, aby kadry kształcącej było w Związku więcej, aby działała w kształceniu dłużej, aby sprawniej (bez niepotrzebnych barier), stopniowo rozwijała swoje umiejętności na ścieżce rozwoju. Tak aby zasady „reglamentacji uprawnień” do kształcenia na poziomie hufca, chorągwi lub centralnym zastąpić ścieżką rozwojową opisującą umiejętności i doświadczenie w prowadzeniu kształcenia kadry oraz zarządzaniu kształceniem na coraz bardziej zaawansowanym poziomie. OKK nie powinna też oznaczać wyłącznie uprawnień instruktora do kształcenia na jednym z trzech poziomów struktury ZHP, ale powinna być świadectwem posiadanych przez niego umiejętności.

Bardzo ważnym elementem w projektowaniu nowych rozwiązań było założenie, że wdrażana zmiana nie może odbierać już zdobytych uprawnień. Nie może też utrudniać funkcjonowania instruktorom, którzy już są w trakcie realizacji wymagań na OKK i wkrótce mogliby otrzymać odznakę według starych zasad.

 

Jak przymierzyć się do zmiany?

Większość z nas nie lubi zmian!

Jednak umiejętność adaptowania się do zmian jest dziś jedną z najważniejszych kompetencji każdego lidera. Kadra kształcąca to bardzo ważna grupa harcerskich instruktorów. Od jakości Waszej pracy zależy, to czy i jak harcerstwo będzie realizować swoją misję wychowawczą. Kształcenie to zawsze inwestowanie w przyszłość. Trudno jest przyszłość odgadywać, także przyszłość harcerstwa. To, co możemy robić, aby doskonalić swoją pracę, to starać się uważnie obserwować rzeczywistość naszej organizacji, wyciągać racjonalne wnioski z teraźniejszości, przewidywać przyszłe potrzeby. Możemy też projektować i wprowadzać konieczne zmiany. Usprawniać to, co działało do tej pory: standardy kształcenia i OKK, oraz tworzyć nowe rozwiązania, takie jak Mapa Kompetencji. Kształcenie kadry musi nadążać za tym co dzieje się w ZHP i w jego otoczeniu społecznym. Inaczej harcerstwo nie będzie się rozwijało!

Wdrożenie każdej zmiany wymaga „Odwagi, by zmienić to, co zmienić trzeba; tolerancji, by zaakceptować to, czego zmienić nie można oraz mądrości, by odróżnić jedno od drugiego”. Gorąco wierzę w to, że nam – kadrze kształcącej w tym trudnym działaniu, jakim jest wdrożenie zmiany, nie zabraknie: odwagi, tolerancji i mądrości. Wierzę też, że będziemy potrafili natchnąć nimi pozostałych instruktorów, których przyjdzie nam przez tę zmianę przeprowadzać.

Centralna Szkoła Instruktorska ZHP ma służyć Wam wsparciem, wiedzą i wszelką pomocą w informowaniu oraz wdrażaniu w Waszych zespołach tych zmian. Temu ma służyć również ten portal informacyjny. Znajdziecie tu komplet dokumentów. Będziecie tu mogli również w przyszłości zdobyć niezbędną wiedzę, informacje oraz przykłady tego, jak zmiany w kształceniu kadry w ZHP są wprowadzane w różnych środowiskach harcerskich.

Czuwaj!
hm. Jacek Smura
Zastępca Naczelnika ZHP

Kształcenie kadry w ZHP

W myśl uchwały wprowadzającej nową instrukcję “Kształcenie kadry w ZHP”, której częścią są zasady zdobywania i przedłużania odznak kadry kształcącej:

  • Nowe wymogi dotyczące zasad zdobywania i przedłużania odznak kadry kształcącej zaczynają obowiązywać dopiero od 1 kwietnia 2017 roku. Chcemy dać czas tym z Was, którzy są aktualnie w trakcie realizacji wymagań na odpowiednią OKK, na ich dokończenie i uzyskanie odznaki do końca marca 2017 jeszcze na starych zasadach.
  • Uprawnienia wynikające z posiadania odznak kadry kształcącej przyznanych do dnia 31 marca 2017 roku zachowują swoją ważność do momentu ich wygaśnięcia. To oznacza, że przez najbliższe około trzy lata będą jeszcze funkcjonować zdobyte przez Was uprawnienia wynikające ze starego systemu. Szanujemy pracę, którą włożyliście w ich zdobycie.
  • Nowe wymogi dotyczące liczby złotych, srebrnych lub brązowych odznak kadry kształcącej w hufcowych i chorągwianych zespołach kadry kształcącej zaczynają obowiązywać od 1 stycznia 2019 roku. To oznacza, że macie pełne dwa lata na to, aby zdobyć lub odnowić według nowych zasad te odznaki (SOKK i ZOKK), których potrzebujecie do tego, aby hufcowe i chorągwiane zespoły kadry kształcącej działały zgodnie z wymogami

Poniżej przedstawiamy nowe zasady przyznawania i przedłużania OKK.

Odznaka kadry kształcącej jest potwierdzeniem kompetencji instruktora w zakresie kształcenia:
1) brązowa OKK – oznacza posiadanie przez instruktora kompetencji niezbędnych do poprowadzenia zajęć na dowolnej formie kształcenia,
2) srebrna OKK – oznacza posiadanie przez instruktora kompetencji niezbędnych do kierowania formami kształcenia,
3) złota OKK – oznacza posiadanie przez instruktora kompetencji niezbędnych do kierowania kształceniem.
Odznaki kadry kształcącej zdobywane są kolejno: brązowa, srebrna i złota.

Odznakę kadry kształcącej przyznaje:
1) brązową – komendant chorągwi na wniosek kandydata, pozytywnie zaopiniowany przez zespół kadry kształcącej chorągwi,
2) srebrną – komendant chorągwi na wniosek kandydata, pozytywnie zaopiniowany przez zespół kadry kształcącej chorągwi,
3) złotą – Naczelnik ZHP na wniosek kandydata, pozytywnie zaopiniowany przez Centralną Szkołę Instruktorską ZHP.

Warunki przyznania odznaki kadry kształcącej:
1) Brązowej:
a) posiadanie co najmniej stopnia przewodnika,
b) posiadanie kompetencji opisanych w Mapie Kompetencji – obszar Kształcenie kadry, poziom 1,
c) uczestnictwo w co najmniej jednej formie rozwijającej umiejętności kształceniowe niezbędne do prowadzenia zajęć na kursach instruktorskich, obejmującej treści opisane w Mapie Kompetencji – obszar Kształcenie kadry, poziom 1 (minimalny łączny czas trwania przeszkolenia – co najmniej 30 h),
d) przygotowanie i poprowadzenie (lub współprowadzenie) pod opieką instruktorów z OKK zajęć na przynajmniej dwóch różnych formach kształceniowych (organizowanych przez zespół kadry kształcącej dowolnego szczebla) w wymiarze łącznie minimum 12 godzin i uzyskanie pozytywnej opinii przynajmniej dwóch różnych instruktorów z OKK.

2) Srebrnej:
a) posiadanie co najmniej stopnia podharcmistrza,
b) zdobycie brązowej OKK,
c) posiadanie kompetencji opisanych w Mapie kompetencji – obszar Kształcenie kadry, poziom 2,
d) uczestnictwo w co najmniej jednej formie rozwijającej kompetencje niezbędne do prowadzenia kursów instruktorskich, obejmującej treści opisane w Mapie Kompetencji – obszar Kształcenie kadry, poziom 2 (minimalny łączny czas trwania przeszkolenia – co najmniej 15 h),
e) udział jako członek komendy kursu w merytorycznym przygotowaniu i przeprowadzeniu co najmniej dwóch form kształceniowych (organizowanych przez zespół kadry kształcącej dowolnego szczebla) i uzyskanie pozytywnej opinii komendantów tych form.

3) Złotej:
a) posiadanie stopnia harcmistrza,
b) zdobycie srebrnej OKK,
c) posiadanie kompetencji opisanych w Mapie kompetencji – obszar Kształcenie kadry, poziom 3,
d) uczestnictwo w co najmniej jednej formie rozwijającej kompetencje niezbędne do kierowania kształceniem, obejmującej treści opisane w Mapie Kompetencji – obszar Kształcenie kadry, poziom 3 (minimalny łączny czas trwania – co najmniej 15 h),
e) przygotowanie i przeprowadzenie co najmniej dwóch form kształceniowych dla instruktorów (organizowanych przez zespół kadry kształcącej chorągwi) jako komendant kursu,
f) posiadanie co najmniej rocznego doświadczenia w pracy zespołu kadry kształcącej chorągwi lub Centralnej Szkoły Instruktorskiej ZHP i uzyskanie pozytywnej opinii właściwego szefa zespołu.

Instruktor posiadający:
1) brązową odznakę kadry kształcącej:
– może opiekować się instruktorem zdobywającym brązową OKK,
2) srebrną odznakę kadry kształcącej posiada wszystkie uprawnienia brązowej OKK, a ponadto:
– może kierować zespołem kadry kształcącej hufca,
– może kierować formami kształceniowymi wynikającymi z zadań ZKK hufca i chorągwi (patrz pkt. 10 i 19),
– może opiekować się instruktorem zdobywającym brązową i srebrną OKK,
3) złotą odznakę kadry kształcącej posiada wszystkie uprawnienia srebrnej OKK, a ponadto:
– może kierować zespołem kadry kształcącej chorągwi oraz CSI ZHP,
– może kierować formami kształceniowymi wynikającymi z zadań CSI ZHP (patrz pkt. 34),
– może opiekować się instruktorem zdobywającym brązową, srebrną i złotą OKK.

Wniosek o przedłużenie uprawnień wynikających z posiadania OKK powinien zawierać informacje o prowadzonej w ciągu ostatnich 4 lat działalności kształceniowej, a w szczególności:
1) W ramach odznaki brązowej:
– przygotowanie i poprowadzenie zajęć na przynajmniej trzech różnych formach kształceniowych (organizowanych przez zespół kadry kształcącej dowolnego szczebla) w wymiarze łącznie minimum 20 godzin.
2) W ramach odznaki srebrnej:
– udział jako członek komendy kursu w merytorycznym przygotowaniu i przeprowadzeniu co najmniej dwóch form kształceniowych (organizowanych przez zespół kadry kształcącej dowolnego szczebla).
3) W ramach odznaki złotej:
– udział w pracy zespołu kadry kształcącej chorągwi lub CSI ZHP (przez okres co najmniej 1 roku),
– dzielenie się doświadczeniami przez publikację materiałów, artykułów, opracowań metodycznych przydatnych w kształceniu kadry ZHP.

Pliki uchwały Głównej Kwatery ZHP ws. dokumentów pracy z kadrą znajdziesz w serwisie dokumenty.zhp.pl

Podstawę do dokonania przeglądu standardów kursów przewodnikowskiego i kursów drużynowych oraz ich ewentualnej korekty stanowiły:
1. Uchwała nr 30/XXXVIII Rady Naczelnej ZHP z dnia 22 listopada 2015 r. w sprawie kierunków pracy z kadrą w ZHP na lata 2016-2017,
2. Uchwała nr 43/XXXVIII Rady Naczelnej ZHP z dnia 2 października 2016 r. w sprawie systemu stopni instruktorskich,
3. Uchwała Głównej Kwatery ZHP nr 155/2016 z dnia 29 czerwca 2016 r. w sprawie Polityki ochrony bezpieczeństwa dzieci,
4. Uchwała nr 21/XXXVIII/2014 Centralnej Komisji Rewizyjnej ZHP z dnia 8 grudnia 2014 roku w sprawie wniosków i zaleceń dotyczących ochrony danych osobowych w ZHP,
5. Standard państwowego kursu wychowawców wypoczynku
6. Wnioski własne CSI ZHP, płynące z doświadczeń w pracy z dotychczasowymi standardami i dyskusji prowadzonych w gronie kadry kształcącej podczas zbiórek pracy z kadrą oraz sygnałów zbieranych od środowisk harcerskich, przekazane zespołowi w formie uwag do uwzględnienia w pracach nad zmianami.

Największą widoczną zmianą w standardach kursów obowiązkowych w procesie kształcenia drużynowych ZHP jest zmiana przeniesienie tzn. umiejętności twardych związanych z prowadzeniem drużyny z kursu przewodnikowskiego do kursów drużynowych poszczególnych metodyk. Standardy wprost zalecają, aby bloki zajęć odnośnie Finansów i gospodarki drużyny; Dokumentacji; Sojuszników drużyny; Obozu drużyny/Kolonii gromady były organizacyjnie wydzielone w programach kursów drużynowych, aby a) osoby, które ukończyły już kurs drużynowych innej metodyki nie musiały uczestniczyć w tych samych zajęciach po raz drugi; b) umożliwić poprowadzenie tych tematów wspólnie dla uczestników zgrupowań kursów; c) umożliwić zdobycie tej wiedzy na hufcowych warsztatach odzwierciedlających specyfikę danego środowiska (przed lub po biwakach kursowych, ale obligatoryjnych do wydania dyplomu ukończenia kursu).

Powyższa zmiana pozwoliła na uczynienie kursu przewodnikowskiego zdecydowanie bardziej formacyjnym – nastawionym przede wszystkim na kształtowanie postaw przyszłych instruktorów, w mniejszym zaś stopniu ich umiejętności. Rozszerzono zakres obowiązkowych treści niniejszego kursu nie tylko o ideę stopnia przewodnika i umiejętność samooceny w kontekście Kodeksu Instruktorskiego oraz Prawa i Przyrzeczenia Harcerskiego, ale także autentyczne doświadczenie służby na rzecz społeczeństwa. Uszczegółowiono treści związane ze zrozumieniem metody harcerskiej, praktycznym rozpoznawaniem jej przejawów w codziennej pracy i diagnozowaniem odstępstw od jej stosowania w drużynie i zastępie. Więcej miejsca poświęcono także kształtowaniu tożsamości harcerskiej oraz zainteresowania życiem Związku (np. aktualną Strategią ZHP). W stosunku do wersji standardu kursu przewodnikowskiego z roku 2011 zwiększono także zakres treści w bloku Bezpieczeństwo (przede wszystkim o kwestie wynikające z Polityki ochrony bezpieczeństwa dzieci w ZHP), zmniejszono zaś w bloku Umiejętności interpersonalnych. Blok Podstawy planowania pracy zredukowano do ogólnych reguł planowania, planowania krótkoterminowego oraz planowania własnego rozwoju. Proces planowania pracy gromady/drużyny w całości został przeniesiony do standardów kursów drużynowych. Aktualny standard kursu przewodnikowskiego powinien być realizowany w czasie nie krótszym niż 43h, z czego 7h może być przeprowadzone w e-learningu, co pozwala na zorganizowanie go w formie dwóch biwaków uzupełnionych zadaniami indywidulanym i zespołowymi.

Poza wspomnianymi powyżej zmianami standardy kursów drużynowych uzupełniono o treści związane z sytuacjami intymnymi w gromadzie/drużynie. Novum jest także zamierzenie dotyczące znajomości Instrukcji tworzenia i działania gromady, drużyny, kręgu i klubu specjalnościowego, a także idei programowej. Ważną modyfikacją jest także zastąpienie systemu kar i nagród w gromadzie/drużynie systemem pozytywnych i negatywnych konsekwencji. W większym stopniu niż dotychczas standardy kursów drużynowych dotykają także tematyki specjalności oraz – w przypadku KDH i KDSH – technik harcerskich. Co więcej, od roku 2017 to na kursach drużynowych (nie kursie przewodnikowskim) omawiane powinny być treści dotyczące namiestnictw. Obowiązkowym elementem każdego kursu drużynowych jest obecnie lektura kursowa. Minimalny czas całościowy kursu różni się w zależności od metodyki, w każdym przypadku możliwe jest jednak zorganizowanie go w formie trzech biwaków.
Wytyczne do nowych standardów kształcenia drużynowych ZHP wprowadziły explicite obowiązek prowadzenia tychże form kształcenia metodą harcerską oraz przy wykorzystaniu wędrowniczych form pracy. Podkreślono także wagę oddziaływania na postawy poprzez obrzędowość, przygodę i puszczaństwo zalecając, aby każdy kurs zapewniał kontakt z przyrodą oraz ognisko. W każdym z nowych standardów precyzyjnie określono także treści, które mogą (choć nie muszą!) być przeprowadzone w formie e-learningu, zaś w kolumnie „Uwagi” zawarto sugestie odnośnie form oraz treści nieobowiązkowych powiązanych z danym tematem.

Centralnym Banku Pomysłów publikujemy również zbiór plików, stanowiących odzwierciedlenie pracy zespołu powołanego przy CSI ZHP do uaktualnienia standardów kursów obowiązkowych w procesie kształcenia drużynowych ZHP: http://cbp.zhp.pl/poradniki/czas-potrzebny-na-realizacje-poszczegolnych-zagadnien-w-nowych-standardach-kursow-obowiazkowych-w-procesie-ksztalcenia-druzynowych-zhp/
Od przyjętych uchwałą GK standardów zamieszone dokumenty różnią się tylko dodatkową kolumną “Czas”, gdzie każde zagadnienie zostało określone w czasie. Celem publikacji zbioru jest wskazanie w jaki sposób zespół określił czas potrzebny na realizację poszczególnych bloków oraz całego kursu. Materiał ma charakter pomocniczy i w żaden sposób nie obliguje kadr kursów do rozpisania harmonogramu kursu wedle zawartych w nim sugestii.

Podstawę do dokonania przeglądu standardu kursu podharcmistrzowskiego stanowiły:
1. Uchwała nr 30/XXXVIII Rady Naczelnej ZHP z dnia 22 listopada 2015 r. w sprawie kierunków pracy z kadrą w ZHP na lata 2016-2017,
2. Uchwała nr 43/XXXVIII Rady Naczelnej ZHP z dnia 2 października 2016 r. w sprawie systemu stopni instruktorskich,
3. Standard państwowego kursu kierowników wypoczynku
4. Wnioski własne Zespołu Wood Badge przy CSI ZHP, płynące z doświadczeń w pracy z dotychczasowymi standardami oraz uwagi, które spłynęły do zespołu w trakcie konsultacji zmian w dokumentach.

W dokumencie doprecyzowano cel kursu oraz obowiązującą od 1 stycznia 2017 r nową ideę stopnia podharcmistrza. Dodano również wstęp – wytyczne, o których należy pamiętać przy planowaniu kursu, z naciskiem położonym na kształtowanie postaw i pracę metodą harcerską. Dodano kilka nowych zamierzeń, takich jak np. umiejętność zastosowania harcerskiego systemu wychowawczego w pracy z zespołem instruktorskim, znajomość innych organizacji harcerskich i rozumienie historycznego kontekstu ich powstania, umiejętność inspirowania (drużynowych w swoim środowisku lokalnym) do budowania programu odpowiadającego aktualnym problemom społecznym. Pojawiły się zamierzenia dotyczące pracy nie tylko ze Strategią rozwoju ZHP, ale też z planem operacyjnym chorągwi i hufca oraz sprawne poruszanie się w przepisach prawa państwowego dot. stowarzyszeń, wolontariatu i pożytku publicznego. Zrezygnowano z treści związanych z podstawami planowania pracy (Planowanie krótko i długoterminowe), pozostawiając tylko treści związane z zarządzaniem projektami, aby nie dublować zagadnień z kursu przewodnikowskiego. Skorygowano wskazówki organizacyjne w związku ze zmienionym systemem OKK, jak również w punkcie dotyczącym wymagań stawianych uczestnikom kursu (można będzie przyjąć na kurs osobę bez otwartej próby phm, ale do ukończenia kursu będzie wymagane jej otwarcie). Sumaryczny czas trwania kursu nie uległ zmianie, ale sugerowana liczba godzin w poszczególnych blokach została nieznacznie zmieniona. Naniesiono poprawki stylistyczne i uporządkowano treści w tabeli.

Pliki uchwały Głównej Kwatery ZHP ws. dokumentów pracy z kadrą znajdziesz w serwisie dokumenty.zhp.pl

Mapa kompetencji jest narzędziem wspierającym działanie Systemu pracy z kadrą w ZHP, które służy do pracy z kadrą poziomu szczepów, hufców, chorągwi oraz zespołów działających na poziomie centralnym. Wspiera rozwój instruktorów. Opiera się na zasadzie, że ludzie dorośli uczą się przez całe życie, przede wszystkim poprzez doświadczenie i praktykę w ich środowisku działania. Zawiera katalog kompetencji, rozumianych jako: wiedza, umiejętności i doświadczenie. Kompetencje zawarte w Mapie są przydatne w pełnieniu wszystkich funkcji instruktorskich w ZHP z wyjątkiem funkcji drużynowego opisanej w podstawowych standardach kształcenia.

Mapa opisuje sześć obszarów kompetencji:

  • tożsamość harcerska,
  • program i wsparcie metodyczne,
  • kształcenie kadry,
  • umiejętności liderskie,
  • gospodarka finansowa i majątkowa,
  • relacje z otoczeniem.

Każdy z obszarów kompetencji został podzielony na 3 grupy odzwierciedlające poziomy zaawansowania wiedzy, umiejętności i doświadczenia:

Poziom 1 (Podstawowy) oznacza znajomość dorobku i narzędzi, którymi dysponuje ZHP w danym obszarze kompetencji oraz umiejętność korzystania z tego dorobku.

Poziom 2 (Zaawansowany) oznacza posiadanie doświadczeń zbudowanych na praktycznym zastosowaniu kompetencji z danego obszaru.

Poziom 3 (Mistrzowski), oznacza stosowanie danych kompetencji na poziomie eksperckim, wpływanie na działanie ZHP poprzez tworzenie autorskich rozwiązań oraz czerpanie z osiągnięć spoza harcerstwa. Oznacza także autorytet wystarczający by kierować działaniem bądź pełnić rolę eksperta w dowolnym zespole instruktorskim, który zajmuje się tematyką opisaną w obszarze kompetencji.

Profil kompetencji to zakres posiadanych przez instruktora wiedzy, umiejętności i doświadczenia w wybranych obszarach rozwoju. Profil może obrazować aktualny zakres kompetencji posiadanych przez instruktora lub zakres  kompetencji pożądany w przyszłości będący podstawą do określenia celów rozwojowych. Profil kompetencji może również opisywać zakres kompetencji przypisanych do danej funkcji w ZHP.

Mapa Kompetencji to system rozwoju wiedzy, umiejętności i doświadczenia instruktorów, który:

  • jest otwarty, pozytywny, akceptujący. Umożliwia uznanie kompetencji nabytych poza kształceniem prowadzonym w ZHP w drodze edukacji formalnej, pozaformalnej i nieformalnej (np. w pracy zawodowej, w szkoleniach zewnętrznych, na studiach, poprzez praktykę obejmującą działania rozwijające dane kompetencje),
  • jest ograniczony do kompetencji rozumianych jako wiedza, umiejętności i doświadczenie. Nie odnosi się do postaw, wartości czy przekonań instruktorów. Są one kształtowane w toku życia, a w wypadku osób dorosłych dotyczą ich całościowego dorobku życiowego. Stanowią też ważny element działań rozwojowych przy zdobywaniu kolejnych stopni instruktorskich. Mapa Kompetencji nie stanowi alternatywy dla stopni instruktorskich,
  • jest ukierunkowany na rozwój kompetencji poprzez praktykę i doświadczenie, promuje uczenie się w praktycznym działaniu i w naturalny sposób, nie tylko w formie kursów lub szkoleń ale także przy użyciu innych metod kształcenia i form rozwojowych: staży i praktyk, lektur, rozmów, uczenia na odległość, uczestnictwa w projektach, adaptowania na potrzeby działania w ZHP kompetencji nabytych poza harcerstwem;
  • jest modułowy, pozwala na rozwój kompetencji poprzez łączenie modułów rozwojowych realizowanych różnymi metodami kształcenia;
  • jest rozproszony w czasie, pozwala na zaplanowanie rozwoju kompetencji zarówno w perspektywie krótkookresowej, jak i wieloletniej. Pozwala na łączenie modułów rozwojowych realizowanych w różnym czasie;
  • jest całkowicie zindywidualizowany, pozwala na ocenę, które kompetencje należy rozwijać, a które już się posiada – nie ma potrzeby uczenia się pewnych umiejętności kilkukrotnie, w ramach różnych kursów czy metod kształcenia;
  • jest swobodny, świadomy i dobrowolny, pozwala instruktorom na samodzielne decydowanie się na rozwój konkretnych, szczegółowo wymienionych kompetencji co daje większą motywację do realizacji zadań rozwojowych;
  • powinien być cyklicznie aktualizowany, tak aby, odpowiadał na istotne potrzeby rozwojowe instruktorów oraz priorytety ZHP dotyczące pracy z kadrą.

Pliki uchwały Głównej Kwatery ZHP ws. Mapy kompetencji znajdziesz w serwisie dokumenty.zhp.pl

KALENDARIUM ZMIAN

Tryb, zakres i terminy zmian w kształceniu wprowadzanych przez Główną Kwaterę wynikają z czteroletniego planu pracy przyjętego przez Wydział Pracy z Kadrą GK ZHP jeszcze w styczniu 2014 roku na początku kadencji. 

Czteroletni plan pracy wydziału opierał się na rekomendacjach wypracowanych przez powołany przez Naczelnika ZHP zespół, który w od marca do października 2013 r. dokonał analizy problemowej w obszarze pracy z kadrą i kształcenia oraz przygotował projekty uchwał na 38 Zjazd ZHP. Wynikiem pracy tego zespołu są miedzy innymi Uchwały 38 Zjazdu ZHP w sprawie:

  • kształtowania wizerunku harcerstwa i funkcji drużynowego w odbiorze społecznym;
  • programu pozyskiwania kadry wśród osób dorosłych 35+;
  • realizacji kierunku Strategii 2012-2017 Przyjazna Struktura w zakresie podjęcia prac nad oceną funkcjonowania obecnej struktury organizacyjnej ZHP oraz opracowania i wdrożenia zmian usprawniających jej funkcjonowanie.

Oprócz projektów Uchwał zjazdowych zespół wypracował również rekomendacje dotyczące konieczności podjęcia prac przez Główną Kwaterę w zakresie:

  1. Uporządkowania, uproszczenia zasad, systemów oraz narzędzi i dokumentacji dotyczącej pracy z kadrą w ZHP.
  2. Przywrócenia kluczowej roli hufca jako wspólnoty instruktorskiej wspierającej drużynowych.
  3. Pozytywnej zmiany wizerunku społecznego ZHP jako organizacji skutecznie przygotowującej młodych ludzi do dorosłego życia, w tym do konkurowania na rynku pracy.
  4. Pozyskiwania kandydatów do funkcji drużynowego w grupach osób dorosłych 35+

Głównym celem zmian  standardu kursu przewodnikowskiego, podharcmistrzowskiego oraz kursów drużynowych było wzmocnienie roli metody harcerskiej w kształceniu przyszłych instruktorów i drużynowych, dostosowanie standardów kursów do wewnątrzzwiązkowych dokumentów (nowo wprowadzonych i zmienianych) oraz uzupełnienie treści kursów o zagadnienia, które na przestrzeni ostatnich lat zyskały na znaczeniu i są niezbędne w pracy drużynowego.

Podstawę do dokonania przeglądu standardów kursów oraz ich ewentualnej korekty stanowiły:

  1. Uchwała nr 30/XXXVIII Rady Naczelnej ZHP z dnia 22 listopada 2015 r. w sprawie kierunków pracy z kadrą w ZHP na lata 2016-2017 (tu przytaczam jej fragment: „Doprowadzenie do sytuacji, w której drużyny działają metodą harcerską. Realizacja kierunku powinna być oparta w szczególności na (…) przeglądzie i modyfikacji wszelkich narzędzi pracy z kadrą (w tym między innymi stopni instruktorskich, standardów szkoleń, odznak kadry kształcącej, odznak programowych), tak aby służyły pogłębianiu zrozumienia i działania zgodnie z metodą harcerską),
  2. Uchwała nr 43/XXXVIII Rady Naczelnej ZHP z dnia 2 października 2016 r. w sprawie systemu stopni instruktorskich oraz projekt tejże uchwały, który był konsultowany
    w okresie marzec-czerwiec 2016 (zmiany w SSI wchodzą w życie 1 stycznia 2017, czas wejścia w życie nowych standardów powinien być zbieżny z tą datą).
  3. Uchwała Głównej Kwatery ZHP nr 155/2016 z dnia 29 czerwca 2016 r. w sprawie Polityki ochrony bezpieczeństwa dzieci (instruktorzy pracujący nad przygotowaniem „Polityki…” z wyprzedzeniem przekazali CSI ZHP konkretne treści do uwzględnienia
    w standardach dot. rozwoju psychoseksualnego dzieci),
  4. Uchwała nr 21/XXXVIII/2014 Centralnej Komisji Rewizyjnej ZHP z dnia 8 grudnia 2014 roku w sprawie wniosków i zaleceń dotyczących ochrony danych osobowych w ZHP (przesłana zespołowi pracującemu nad zmianami w standardach ze wskazaniem, aby istniejących w nim do tej pory treści dot. ochrony danych osobowych w żaden sposób nie pominąć),
  5. Wnioski własne CSI ZHP, płynące z doświadczeń w pracy z dotychczasowymi standardami i dyskusji prowadzonych w gronie kadry kształcącej podczas zbiórek pracy z kadrą oraz sygnałów zbieranych od środowisk harcerskich, przekazane zespołowi w formie uwag do uwzględnienia w pracach nad zmianami.

Więcej o tym w jaki sposób przyjęte powyżej podstawy przełożyły się na konkretne zmiany w standardach można przeczytać w załączonym materiale:
W jaki sposób przyjęte założenia przełożyły się w praktyce na zmiany w standardach?

CSI od początku tej kadencji władz przyjęła jako priorytet wypracowywanie wszystkich zmian w ścisłej współpracy z szefami chorągwianych zespołów kadry kształcącej i szkół instruktorskich oraz zastępcami komendantów chorągwi ds. pracy z kadrą i programu. Służyły temu regularnie organizowane w każdym roku zbiórki pracy z kadrą.

W ciągu ostatnich trzech lat tryb naszych prac obejmował następujące działania:

  • W lutym 2014 r. już na pierwszej zbiórce pracy z kadrą odbył się warsztat dotyczący oceny funkcjonowania i niezbędnych zmian w Odznakach Kadry Kształcącej.
  • W maju 2014 r. na zbiórce nowo powołanego ZKK CSI były konsultowane i projektowane zmiany w zasadach funkcjonowania OKK.
  • W październiku 2014 r. CSI rozpoczęło prace koncepcyjne nad mapą kompetencji jako narzędziem wspierającym rozwój instruktorów nieograniczający się wyłącznie do uczestnictwa w kursach, z jednej strony uznającym kompetencje kształtowane poza harcerstwem, a z drugiej dającym możliwość certyfikowania kwalifikacji nabywanych w harcerstwie jako element państwowego systemu Polskiej Ramy Kwalifikacji.
  • W styczniu 2015 r. podczas ogólnopolskiej edycji kursu LIDER+ na Głodówce są prowadzone pierwsze konsultacje pomysłu Mapy Kompetencji (używano jeszcze wówczas roboczej nazwy “matryca kompetencji”).
  • W marcu 2015 r. na ogólnopolskiej zbiórce pracy z kadrą szefowie chorągwianych ZKK i szkół instruktorskich konsultowali zmiany w OKK.
  • W kwietniu 2015 r. odbyły się konsultacje z Komisją Pracy z Kadrą Rady Naczelnej na temat pierwszej wersji projektu założeń Mapy Kompetencji.
  • W sierpniu 2015 r. projekt Mapy Kompetencji i zmian w OKK był konsultowany na Zlocie Kadry ZHP.
  • W październiku 2015 r. na kolejnej zbiórce pracy z kadrą z udziałem szefów chorągwianych KSI zostają przyjęte propozycje zmian w regulaminie stopni instruktorskich. Nasze propozycje dotyczyły wyłącznie zapisów regulaminu wzmacniających rolę chorągwianych KSI we wspieraniu działania hufcowych KSI. Nie zgłaszaliśmy potrzeby zmiany wymagań na stopie! Wypracowane propozycje zostają przekazane do Komisji Pracy z Kadrą Rady Naczelnej.
  • Okres od września do listopada 2015 r. to bardzo intensywna praca nad opisami obszarów rozwoju i zakresami kompetencji ujętych w Mapie oraz rozpoczęcie dyskusji w gronie kształceniowców nad potrzebą aktualizacji standardów kursów drużynowych.
  • W grudniu 2015 r. ukazuje się specjalny numer miesięcznika „CZUWAJ” poświęcony Mapie Kompetencji.
  • Od marca do czerwca 2016 r. odbywają się warsztaty dla chorągwi na temat Mapy Kompetencji i projektowanych zmian w OKK prowadzone przez instruktorów CSI. W warsztatach przeprowadzonych w 14 chorągwiach uczestniczy ponad 200 instruktorów.
  • Proces pracy nad aktualizacją standardów kursu pwd i kursów drużynowych rozpoczął się w 14 marca 2016 wraz ze skonstruowaniem zespołu roboczego, złożonego z kształceniowców, specjalistów od każdej z metodyk. W skład zespołu weszły: hm. Lucyna Czechowska, hm. Magdalena Turbasa, hm. Natalia Olszewska, hm. Anna Andrzejewska, phm. Monika Czokajło. Zespół rozpoczął prace 23 marca, podczas pierwszego zdalnego spotkania i było jednym z kilkunastu, które zespół odbył w trakcie pracy nad standardami. Od samego początku prace zespołu podporządkowane zostały powyższym założeniom (z uwzględnieniem, że pracowano w oparciu o konsultowany równolegle projekt SSI).
  • 8 maja 2016 r. odbyło się spotkanie uzgodnieniowe CSI z przedstawicielkami Rady Naczelnej dotyczące dokonania przeglądu dokumentów regulujących pracę z kadrą w ZHP. Przedstawione zostały na niej wszelkie dokumenty, które podlegać powinny przeglądowi, przedstawiciele GK ZHP określili również jakie procesy zostały już uruchomione, które dokumenty ulegną zmianie a które likwidacji. Jednym z ważniejszych wniosków, płynących z tego spotkania było uzgodnienie, że skorygowane standardy kursów zostaną zatwierdzone po uchwaleniu nowego Systemu Stopni Instruktorskich, czyli najwcześniej w październiku br. (z uwagi na zmieniające się wymagania oraz idee stopnia).
  • W maju 2016 r. podczas konferencji WOSM Training Commissioners Network Meeting odbyły się konsultacje projektu Mapy Kompetencji z podobnym rozwiązaniem matrycy kompetencyjnej dla liderów skautowych funkcjonującej od kilkunastu lat w The Scout Association w Wielkiej Brytanii.
  • Pierwszy projekt zmian w standardach kursów pwd i drużynowych został przedstawiony na spotkaniu roboczym CSI ZHP, które odbyło się dniach 10-12 czerwca br. Instruktorzy CSI ZHP obecni na spotkaniu procedowali nad koncepcją zmian zarówno samych standardów, jak i wstępu do nich, którego zakres zdecydowano się rozwinąć.
  • Na początku sierpnia 2016 r. projekt zmian w standardzie kursu przewodnikowskiego i standardach kursów drużynowych został rozesłany do szefów ChZKK i ChSI oraz członków komend chorągwi ds. pracy z kadrą z informacją o rozpoczęciu konsultacji i prośbą o przesyłanie uwag do 15 września. Równocześnie materiał przesłany został do przedstawicieli RN ZHP (hm. Dariusz Supeł, hm. Jolanta Kreczmańska, hm. Dorota Całka) oraz GK ZHP i podległych jej zespołów (hm. Małgorzata Sinica, hm. Jacek Smura, hm. Grzegorz Całek, hm. Sławomir Postek). Wszelkie uwagi, które spłynęły do CSI ZHP w czasie 1,5-miesięcznych konsultacji zostały ujęte w jedno opracowanie i posortowane z uwagi na tematykę, dopiero nad tak skonstruowanym zbiorczym opracowaniem dyskutowano (opracowanie znajduje się w załączeniu, warto dodać, że było ono w pewnym sensie anonimowe – nie przyjmowano ani nie odrzucano w całości propozycji zmian przesłanych przez konkretne osoby czy zespoły) oraz opatrzono komentarzami do poszczególnych zmian. Opracowanie dostępne jest tutaj:
    Konsultacje standardów kursu pwd i kursów drużynowych – 24.10.16
  • We wrześniu oraz listopadzie 2016 r. w Chorągwi Kujawsko – Pomorskiej i Dolnośląskiej zostają przeprowadzone pilotażowe warsztaty 3 modułu programu LIDER+: System pracy z kadrą w praktyce. Warsztaty są adresowane dla kadry hufców. Ich celem jest udostępnienie, wyjaśnienie i nauczenie instruktorów pracujących z kadrą w hufcach (w ZKK, KSI, namiestnictwach, zespołach programowych itp.) jak stosować w praktyce nowe narzędzia takie jak Mapa Kompetencji, nowe zasady OKK i standardy kształcenia do usprawniania działania w ich hufcach Systemu Pracy z Kadrą.
  • Na początku października projekt zmian w standardzie kursu przewodnikowskiego i standardach kursów drużynowych został ponownie przejrzany i skorygowany, już w oparciu o konkretne zapisy nowego SSI uchwalonego w dniu 2 października przez RN ZHP. Materiał został przesłany ponownie do szefów ChZKK i ChSI oraz członków komend chorągwi ds. pracy z kadrą.
  • W dniach 14-15 października odbyła się zbiórka pracy z kadrą, w której wzięli udział przedstawiciele 9 chorągwi, gdzie konsultowane były zmiany w standardach kursów pwd, phm i kursów drużynowych oraz nanoszone kolejne uwagi. Konsultowane były również zmiany w dokumencie “Kształcenie kadry w ZHP”, w szczególności zaś regulamin odznak kadry kształcącej. Po zbiórce wypracowane zmiany zostały naniesione i tak poprawiony materiał przesłany wszystkim szefom SI/ChZKK (z wielką prośbą o ich przekazanie w szczególności do tych hufcowych i międzyhufcowych ZKK, które tego materiału nie skonsultowały). Jednocześnie w odpowiedzi na list otwarty grupy instruktorów w sprawie standardów kształcenia otwarta zostaje druga tura konsultacji, która trwa do 8 listopada 2016 r. Wszelkie uwagi, które spłynęły do CSI ZHP zostały ujęte w jedno opracowanie i posortowane z uwagi na tematykę, dopiero nad tak skonstruowanym zbiorczym opracowaniem dyskutowano oraz opatrzono komentarzami do poszczególnych zmian. Opracowanie dostępne jest tutaj:
    Konsultacje standardów kursu pwd i kursów drużynowych – 8.11.16
    Konsultacje dokumentu Kształcenie kadry w ZHP
  • Mapa Kompetencji zostaje przyjęta Uchwałą GK ZHP w dniu 22 listopada 2016 r.
  • Instrukcja „Kształcenie kadry w ZHP” obejmująca zmiany OKK, nowe standardy kursów drużynowych i kursów pwd oraz phm została przyjęta Uchwałą GK ZHP w dniu 3 stycznia 2017 r.

PASSWORD RESET

Zaloguj się