zhp.pl

Start Cele Zrównoważonego Rozwoju

Cele Zrównoważonego Rozwoju

Czym są CZR, czyli Cele Zrównoważonego Rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych?

Zapewne słyszałeś o takiej instytucji, jak ONZ, czyli Organizacja Narodów Zjednoczonych. To miejsce, gdzie spotykają się przedstawiciele państw z całego świata, aby dyskutować o sprawach ważnych dla całej planety i podejmować decyzje jej dotyczące.

W 2015 roku ONZ na podstawie bardzo szerokich konsultacji społecznych, największych, które kiedykolwiek przeprowadzono, opracowała 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju (czyli „CZR”) do zrealizowania dla całego świata. Podkreślamy to sformułowanie – dla całego świata. Po raz pierwszy wskazano, że aby zlikwidować ubóstwo i głód, działać na rzecz równości i sprawiedliwości oraz pokoju na świecie, włączyć się muszą wszystkie kraje oraz wszystkie obywatelki i wszyscy obywatele.

Każdy CZR ma dedykowaną ikonę, tytuł, krótki opis zagadnienia oraz wymienione konkretne zadania, które w danym obszarze muszą zostać wykonane do 2030 roku. W sumie tych zadań, jako cała społeczność międzynarodowa, mamy do zrealizowania aż 169. Realizacja każdego z Celów Zrównoważonego Rozwoju jest uzależniona od wszystkich pozostałych celów. Nasze zdrowie (Cel 3) będzie znacznie lepiej chronione, jeśli uda nam się zatrzymać zmianę klimatu (Cel 13). Czyste źródła energii odnawialnej (Cel 7) pomogą chronić życie w wodzie i na lądzie (Cele 14 i 15). Dostęp do czystej wody i poprawa warunków sanitarnych (Cel 6) mają bezpośredni wpływ na poprawę sytuacji kobiet na świecie (Cel 10). Przykłady można by mnożyć, ale kluczowe są współzależności, na które natkniemy się na każdym kroku i poziomie.

Skauci na całym świecie (a w tym harcerki i harcerze w ZHP) w swoich działaniach chcą wspierać pracę ONZ – na początku może wydawać się to niemożliwe. Jak 12-latek ma wspierać pracę organizacji międzynarodowej? Jak nasze zbiórki pomogą zlikwidować głód na świecie? Cóż, na początku pewnie nie uda się łatwo zaradzić wszystkim opisanym przez ONZ problemom, ale koniecznie trzeba zrobić pierwszy krok (albo nawet kroczek!). Pomyśleć, jak praca zastępu wpływa na osiedle czy szkołę. Czy jest pomocna i potrzebna? Nasza ogromna planeta tak naprawdę składa się z mnóstwa takich małych miasteczek, szkół czy osiedli. Zmieniając je po trochu na lepsze, powoli zmienimy cały świat!

 

 

KONIEC Z UBÓSTWEM: Cel 1. Wyeliminować ubóstwo we wszystkich jego formach na całym świecie

Ubóstwo ma wiele form, ale nie ma granic. Może to być po prostu brak pieniędzy w rodzinie, ale też niemożliwość pójścia do lekarza. Czasem mówi się, że biedni ludzie są sami sobie winni – z powodu lenistwa czy niezaradności. To nieprawda! Bardzo często bieda wynika z wojen, zmian klimatu czy innych czynników. Żeby móc wyobrazić sobie skalę i problem ubóstwa czy też biedy na świecie, należy poznać kilka ogólnych faktów dotyczących tego zjawiska. Ponad 783 milionów ludzi żyje poniżej międzynarodowej granicy ubóstwa, tj. za mniej niż 1,90 USD (ok. 5 zł) dziennie.

ZERO GŁODU: Cel 2. Wyeliminować głód, osiągnąć bezpieczeństwo żywnościowe i lepsze odżywianie oraz promować zrównoważone rolnictwo

Obecnie żywności produkuje się wystarczająco dużo, by nakarmić każdego. Mimo to na świecie wciąż jest obecny głód. Z powodu niedożywienia cierpi 815 milionów ludzi, tj. co dziewiąta osoba. Na ten stan wpływa np. marnowanie dużej ilości jedzenia. Głód wynika również z tego, że wielu ludzi nie ma dostępu do dobrego i pożywnego jedzenia, czyli dostarczającego zróżnicowanych wartości odżywczych. Aktualnym wyzwaniem, z którym musimy się zmierzyć, jest zwiększenie bezpieczeństwa żywnościowego, czyli dostępu wszystkich ludzi do bezpiecznej i wartościowej żywności.

DOBRE ZDROWIE I JAKOŚĆ ŻYCIA: Cel 3. Zapewnić wszystkim ludziom w każdym wieku zdrowe życie oraz promować dobrobyt

W ciągu ostatnich lat zaszło wiele dobrych zmian związanych z higieną, np. stopniowa eliminacja chorób takich jak malaria, gruźlica i polio. Jednak przed nami stoi nadal bardzo dużo wyzwań, od poprawy stanu zdrowia psychicznego i bezpieczeństwa na drogach, przez ułatwienie dostępu do lekarza, po zwiększenie świadomości na temat szkodliwego wpływu tytoniu, alkoholu i innych substancji. Nie chodzi tylko o ratowanie życia, ale również o budowanie zdrowych nawyków. Na wiele czynników oddziałujących na nasz stan zdrowia (tj. polityka, stan powietrza, klimat) mamy tylko pośredni wpływ. Jednak wiele z nich dotyczy naszych wyborów i tylko od nas zależy, czy zawalczymy o swoje zdrowie.

DOBRA JAKOŚĆ EDUKACJI: Cel 4. Zapewnić wszystkim edukację wysokiej jakości oraz promować uczenie się przez całe życie

Co kryje się pod pojęciem „dobra jakość edukacji”? ONZ nie skupia się na średniej ocen ani wynikach testów. W Celu 4 chodzi o umiejętności, które przydadzą nam się w dorosłym życiu – przedsiębiorczość, zmysł techniczny, wiedza o świecie. Na edukację można też spojrzeć jako na drogę do zrozumienia świata oraz poznania samego siebie. Pomagają w tym umiejętności krytycznego myślenia i nazywania emocji, świadomość zarówno własnych poglądów, jak i ograniczeń. Na przestrzeni lat dokonano znacznego postępu w zwiększeniu dostępu do edukacji. Jednak wciąż 617 milionów młodych ludzi na świecie nie uczęszcza do szkoły – pora to zmienić!

RÓWNOŚĆ PŁCI: Cel 5. Osiągnąć równość płci oraz wzmocnić pozycję kobiet i dziewcząt

Dlaczego równość płci ma znaczenie? Jest wiele argumentów. Po pierwsze i najważniejsze: wszyscy ludzie rodzą się równi pod względem swoich praw (co odnotowano w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka). Poza tym równość płci ma wpływ na wiele rzeczy, np.: większa liczba pracujących zawodowo kobiet prowadzi do zmniejszenia ubóstwa. Zakończenie dyskryminacji spowoduje, że kobiety i dziewczęta na całym świecie będą miały równy dostęp do edukacji, miejsc pracy, a także na równi z mężczyznami będą podejmowały decyzje jako urzędniczki i członkinie władz.

CZYSTA WODA I WARUNKI SANITARNE: Cel 6. Zapewnić wszystkim ludziom dostęp do wody i warunków sanitarnych poprzez zrównoważoną gospodarkę zasobami wodnymi

Pomimo tego, że na naszej planecie mamy wystarczającą ilość wody pitnej, wciąż ponad 40% ludzi na świecie nie ma do niej dostępu. Poprawienie warunków sanitarnych i dostępu do wody pitnej wymaga inwestycji w technologie umożliwiające gromadzenie i odsalanie wody, oczyszczanie ścieków oraz ponowne wykorzystanie wody. Problem ten nie jest wcale taki odległy – również w Polsce grozi nam susza, która wpłynie na rolników i naszą gospodarkę.

CZYSTA I DOSTĘPNA ENERGIA: Cel 7. Zapewnić wszystkim dostęp do źródeł stabilnej, zrównoważonej i nowoczesnej energii po przystępnej cenie

Aż 60% światowej emisji gazów cieplarnianych wiąże się z produkcją energii. Jest to jedna z ważniejszych przyczyn zmiany klimatu, dlatego musimy ograniczyć udział węgla w produkcji energii. Unowocześnienie źródeł energii wiąże się także z poprawą jakości powietrza. Lokalna produkcja energii z wykorzystaniem źródeł odnawialnych – np. słońca lub wiatru oznacza też łatwiejszy dostęp do nowych technologii. Dzięki temu ludzie z dala od miast mogą np. skorzystać z bankowości mobilnej lub sprawdzić prognozę. W tej chwili około 13% ludności na świecie nie ma dostępu do niezawodnej energii elektrycznej.

WZROST GOSPODARCZY I GODNA PRACA: Cel 8. Promować stabilny, zrównoważony i inkluzywny wzrost gospodarczy, pełne i produktywne zatrudnienie oraz godną pracę dla wszystkich ludzi

Wzrost gospodarczy to zwiększenie produkcji dóbr i usług przez dany kraj. Jest on często wykorzystywany jako wyznacznik dobrobytu, jednak postrzeganie go jako jedynego czynnika jakości życia jest błędem. Obliczając wzrost gospodarczy, nie bierze się pod uwagę np. tego, czy bogacenie się kraju prowadzi do zmniejszenia nierówności między ludźmi. Nawet w Polsce nadal mamy duże różnice w zarobkach – często wynika to z tego, że nadal zbyt mały nacisk kładzie się na naukę uniwersalnych umiejętności, takich jak rozwiązywanie problemów, kreatywność i samodzielność w myśleniu czy praca zespołowa.

INNOWACYJNOŚĆ, PRZEMYSŁ, INFRASTRUKTURA: Cel 9. Budować stabilną infrastrukturę, promować zrównoważony przemysł oraz wspierać innowacyjność

W wielu krajach brakuje podstawowej infrastruktury – dróg, szpitali, kanalizacji, wodociągów, linii elektrycznych, dworców itp. Te braki wpływają negatywnie zarówno na gospodarkę, jak i na życie ludzi. Nie bez powodu przemysł kojarzy się z ogołoconym krajobrazem i kominami, z których wydobywają się chmury dymu. Tego rodzaju działalność, poza negatywnym wpływem na środowisko, wiąże się też z nierównościami między ludźmi – często właśnie najubożsi mieszkają na najbardziej zanieczyszczonych terenach. Przemysł i infrastruktura przyszłości muszą służyć równości, ale też odnowie środowiska naturalnego. Z tego powodu należy inwestować w technologie, które pozwolą na oszczędzanie energii i materiałów podczas produkcji.

MNIEJ NIERÓWNOŚCI: Cel 10. Zmniejszyć nierówności w krajach i między krajami

Nierówności – zarówno te globalne, jak i wewnątrz każdego kraju – dzielą społeczeństwo. Dążenie do zapewnienia równych szans dla wszystkich ludzi to metoda na poprawę dobrobytu całej ludzkości. Nierówności wynikają najczęściej z czynników, na które nie mamy wpływu: ubóstwa, pochodzenia, płci, wieku, orientacji seksualnej, religii itp., a ich konsekwencje są dla nas dotkliwe. Jednym z przejawów nierówności jest dyskryminacja. Oznacza ona ograniczenie dostępu do potrzebnych dóbr i usług dla ludzi z określonej grupy. Mowa np. o dostępie do jedzenia, leczenia, edukacji. Dyskryminacją jest również odrzucenie lub wyśmianie kogoś z grupy ze względu na jakąś cechę: płeć, wygląd, posiadanie lub nie jakichś przedmiotów, wyznanie, orientację seksualną czy kolor skóry. Jeśli się dobrze nad tym zastanowić, to każdy i każda z nas w ciągu jednego dnia może się z kogoś wyśmiewać, jak i być wyśmiewanym. Codziennie też mamy szansę wyciągnąć rękę do osób, które tego doświadczają.

ZRÓWNOWAŻONE MIASTA I SPOŁECZNOŚCI: Cel 11. Uczynić miasta i osiedla ludzkie bezpiecznymi, stabilnymi, zrównoważonymi oraz sprzyjającymi włączeniu społecznemu

Prawie połowa ludności świata – 3,5 miliarda ludzi – żyje w miastach. Mimo iż zajmują one jedynie 3% powierzchni Ziemi, odpowiadają za 60-80% zużycia energii i 75% dwutlenku węgla produkowanego przez ludzi. Musimy nauczyć się skutecznie zarządzać miastami i odpowiednio je planować. Dlatego coraz częściej mówi się o zrównoważonych miastach, które miałyby zapewnić godne warunki życia, nie stwarzając problemów dla siebie i reszty świata w przyszłości. Wyzwanie, jakie czeka miasta w najbliższych dekadach, to ciągły wzrost liczby mieszkańców.

ODPOWIEDZIALNA KONSUMPCJA I PRODUKCJA: Cel 12. Zapewnić wzorce zrównoważonej konsumpcji i produkcji

Jeśli (zgodnie z szacunkami) liczba ludzi na świecie do 2050 roku wzrośnie do 9,6 miliarda, to do prowadzenia dotychczasowego stylu życia będziemy potrzebować bogactw naturalnych w ilościach odpowiadających trzykrotności zasobów naszej planety. Zrównoważona konsumpcja oznacza nabywanie rzeczy i usług przyjaznych zdrowiu i środowisku oraz takich, których naprawdę potrzebujemy. W Polsce problemem pozostaje kwestia mądrego wybierania kupowanych produktów (ubrań, elektroniki itp.) czy marnowania żywności. Wyrzucanie jedzenia jest stratą pieniędzy, złym przykładem dla innych oraz ma negatywny wpływ na środowisko. Razem z żywnością marnujemy energię i wodę potrzebne do jej wyprodukowania. Jak zawsze pierwszy i najważniejszy krok to uświadomienie sobie, że jesteśmy częścią zarówno problemu, jak i rozwiązania. My jako konsumenci możemy dokonywać świadomych wyborów, kupując mniej i tylko to, czego potrzebujemy.

DZIAŁANIA W DZIEDZINIE KLIMATU: Cel 13. Podjąć pilne działania w celu przeciwdziałania zmianom klimatu i ich skutkom

Obecne zmiany klimatyczne są odczuwane na wszystkich kontynentach. Zakłócają one rozwój krajowych gospodarek oraz zagrażają życiu całych społeczeństw. Jednak wciąż możliwe jest obniżenie tempa wzrostu średniej temperatury na Ziemi. Naukowcy zakładają, że z powodu zbyt gorącego klimatu w przyszłości mnóstwo ludzi będzie musiało szukać nowego miejsca do życia. Doświadczymy też więcej ekstremalnych zjawisk pogodowych – huraganów, burz, upałów. To przerażająca wizja przyszłości, ale ONZ proponuje – zamiast o wizji końca świata – rozmawiać o świecie, w którym chcemy żyć w przyszłości. O zasadach, które będą służyły naszemu dobremu samopoczuciu, o diecie, która przyczyni się do naszego zdrowia i sprawności fizycznej, o środowisku naturalnym, w którym możemy znaleźć wytchnienie i energię do działania. Rozwiązania przyjazne dla klimatu są dobre także dla nas!

ŻYCIE POD WODĄ: Cel 14. Chronić oceany, morza i zasoby morskie oraz wykorzystywać je w sposób zrównoważony

Woda deszczowa, woda pitna, pogoda i klimat, linie brzegowe, sporo naszej żywności, a nawet tlen, którym oddychamy, są zależne od mórz i oceanów. Oceany i ekosystemy morskie to bardzo ważne źródło tlenu (około 50%). Ponadto regulują klimat, również w głębi kontynentu. Jednak ponoszą przy tym wysoką cenę – pochłaniany CO2 wchodzi w reakcję z wodą i prowadzi do podnoszenia się poziomu kwasowości oceanów. Skutkuje to wyginięciem wielu gatunków roślin i zwierząt, których domem jest słona woda.

ŻYCIE NA LĄDZIE: Cel 15. Chronić, przywrócić oraz promować zrównoważone użytkowanie ekosystemów lądowych, zrównoważone gospodarowanie lasami, zwalczać pustynnienie, powstrzymywać i odwracać proces degradacji gleby oraz powstrzymać utratę różnorodności biologicznej

Wycinanie drzew to nie tylko zmiana w krajobrazie, do której przyczynia się także rolnictwo, budowa elektrowni wodnych, kopalnie i przemysł. Lasy produkują tlen, usuwają zanieczyszczenia z powietrza, zapobiegają erozji gleb, zatrzymują wilgoć i chronią przed powodziami, a także stanowią ostoję dla wielu roślin i zwierząt. Wylesianie prowadzi do zmiany lokalnego klimatu, a w skrajnych przypadkach nawet do pustynnienia całych obszarów. Konsekwencje odczuwają nie tylko miejscowe zwierzęta i rośliny, ale także miliony ludzi, dla których las jest domem, źródłem pożywienia i utrzymania. Oprócz lasów, chronić musimy także inne ekosystemy: łąki, przyrodę wysokogórską itd.

POKÓJ, SPRAWIEDLIWOŚĆ I SILNE INSTYTUCJE: Cel 16. Promować pokojowe i inkluzywne społeczeństwa, zapewnić wszystkim ludziom dostęp do wymiaru sprawiedliwości oraz budować na wszystkich szczeblach skuteczne i odpowiedzialne instytucje, sprzyjające włączeniu społecznemu

Rządy prawa i rozwój są powiązane i nawzajem się wzmacniają. Jeśli by wyeliminować przestępstwa finansowe, zaoszczędzone pieniądze mogłyby rozwiązać problem skrajnego ubóstwa. Powszechny udział obywateli i obywatelek w demokracji to niezaprzeczalne osiągnięcie niektórych współczesnych społeczeństw. Jednak jest ono stosunkowo nowe. Nawet Stany Zjednoczone, jeszcze w latach 60. XX wieku brutalnie dyskryminowały Afroamerykanów. Zmiana prawa to jedno, ale zmiana mentalności i sposobu rozumienia świata to wyzwanie zupełnie innych rozmiarów. Pamiętajmy jednak, że to masowy udział obywateli i obywatelek w życiu publicznym prowadzi do tych rewolucyjnych zmian. Żaden rząd czy instytucja nie zmieni się, jeśli nie zażąda tego społeczeństwo.

PARTNERSTWO NA RZECZ CELÓW: Cel 17. Wzmocnić środki wdrażania i ożywić globalne partnerstwo na rzecz zrównoważonego rozwoju

Realizacja poszczególnych CZR wpływa pozytywnie na kolejne z nich. Naturalną konsekwencją sieci zależności między Celami jest też potrzeba współpracy wszystkich możliwych instytucji na drodze do ich realizacji. Z jednej strony mamy Organizację Narodów Zjednoczonych (która zainicjowała zdefiniowanie Celów Zrównoważonego Rozwoju i monitoruje ich wdrażanie), międzynarodowe mechanizmy pomocy humanitarnej i współpracy rozwojowej, a z drugiej strony lokalne instytucje państwowe i samorządowe, różne organizacje pozarządowe i wreszcie my – decyzje każdego z nas, niezależnie od wieku, przekonań czy zawodu, kształtują świat.

PASSWORD RESET

Zaloguj się