zhp.pl

Obozy Wędrowne

OBOZY WĘDROWNE I MIKROWYPRAWY

Harcerska Akcja Letnia jest przede wszystkim podsumowaniem całego roku pracy drużyny. Dla wędrowników najlepszą formą wakacyjną jest obóz wędrowny, ale co jeżeli drużyna nie ma możliwości wyjechać na taki z różnych przyczyn?

Dlatego myśląc o Was zebraliśmy w jednym miejscu materiały, które mogą być wsparciem w zrealizowaniu Harcerskiej Akcji Letniej, zarówno w formie obozu wędrownego jak i w formie mikrowyprawy, która jest pierwszym krokiem do nabrania chęci i odwagi do organizacji obozów. W szczególności, że mikrowyprawa może być 1-dniową formą (bez noclegu), której nie trzeba zgłaszać w trakcie wakacji do kuratorium.

To także klucz do realizacji celu jakim jest organizacja wakacyjnych, wędrowniczych działań.

Zachęcamy również do zainspirowania się relacjami z przeprowadzonych już obozów wędrownych dostępnych na poprzedniej stronie obozów wędrownych.

W jakim celu organizujemy Harcerską Akcję Letnią?

Wędrownicy ZNAK SYMBOL ZHP

Organizując HAL przede wszystkim powinniśmy pamiętać, że jest to moment podsumowania roku harcerskiego. Niezależnie czy planujemy pojechać na długi obóz czy zorganizować wakacyjne mikrowyprawy  powinna nam przyświecać jedna myśl, te działania powinny być spójne z tym co się działo w ciągu roku na zbiórkach, tak aby wykorzystać naszą wiedzę i umiejętności.

Wędrownicy opierają swój rozwój na symbolice watry wędrowniczej, jeżeli zastanawiacie się jak to wpleść w działania wakacyjne, jest to w krótki sposób zawarte w artykułach o organizacji wakacyjnych działań.

Uzupełnieniem działań wędrowniczych jest praca ze specjalnościami, o których warto pamiętać, bo dają nam możliwość osiągnięcia mistrzostwa w danej dziedzinie, a przy tym są przyjemnym urozmaiceniem.

Dodatkowo warto sięgać w trakcie planowania wakacyjnego wypoczynku do propozycji programowych, które tak jak Harcerz w lesie czy Leśne plemiona  posiadają olbrzymi zbiór wiedzy, która w trakcie obcowania z przyrodą, jak to ma miejsce na obozie wędrownym czy mikrowyprawie jest potrzebna, aby świadomie korzystać z piękna natury.

Na koniec pamiętajmy, że HAL nie opiera się jedynie na programie, ale także na logistyce i tak zwanej papierologii oraz przede wszystkim ma być bezpiecznym sposobem na spędzenie wspólnego czasu w gronie przyjaciół.

Wszystkie materiały dostępne są w zakładkach na tej stronie oraz będę ukazywały w trakcie trwania wakacji 2020 roku na stronie: https://zhp.pl/lesneharce i będą dostępne w Centralnym Banku Pomysłów ZHP: http://cbp.zhp.pl/program/lesne-harce/.

Mikrowędrówka, a przy okazji maxiprzygoda?

Kojarzycie widok ośnieżonego szczytu Matterhorn? Może nie potraficie wyjść z zachwytu patrząc na zachód słońca na greckiej wyspie Santorini? Gdy planujecie swój wyjazd to jakoś podświadomie palcem po mapie przemierzacie Europę Zachodnią lub Basen Morza Śródziemnego, ale omijacie Góry Świętokrzyskie lub uciekacie wzrokiem od rozległych Borów Tucholskich? A czy zastanawialiście się kiedyś, co znajduje się w Waszej najbliższej okolicy? Potraficie wymienić najciekawsze atrakcje Waszego regionu? Pewnie niejeden z nas powie, że w Polsce nie ma nic ciekawego, a nasze miasto słynie z niczego. Poddajemy się dość staremu myśleniu, że inne znaczy lepsze. Jednak czasami wystarczy popatrzeć na mapę swojej okolicy, by zostać mocno zaskoczonym. Nierzadko okazuje się, że niedaleko nas znajdują się niewielkie, ale piękne jeziora czy leśne ścieżki przyrodnicze dające możliwość obserwacji natury.

Parafrazując chińskiego filozofa można powiedzieć, że „Podróż zaczyna się od pierwszego kroku, tuż za płotem”. Wędrówka może mieć wielkie założenia, setki kilometrów do przebycia, ogromny budżet, a może też… zająć jeden weekend. Nasza wyprawa może przecież odbyć się w skali mikro. Zaraz po szkole czy pracy wystarczy wziąć plecak i poznać najbliższą okolicę. W sobotni poranek możemy wsiąść na jednoślad i dojechać gdzieś, gdzie nigdy nie byliśmy, albo wysiąść na pętli autobusowej i zobaczyć, co znajduje się na granicy naszego najbliższego kwadratu – tak po prostu. Spędzić ten jeden dzień na poznawaniu okolicy. Mikrowyprawy to spontaniczność, to lokalny patriotyzm w pełnej krasie. To również okazja by naszą codzienność poznać w trochę innym świetle, bo przełamując utarte ścieżki i schematy. Pamiętajcie też, że taka wyprawa może być jednodniowa, wtedy nie musicie takiej formy zgłaszać do kuratorium, gdy macie niepełnoletnich wędrowników. A teraz, gdy zmuszeni jesteśmy, aby trochę bardziej siedzieć na miejscu, mamy do tego idealną okazję. Może więc zorganizujmy ekspedycję w wersji kieszonkowej? Wyprawę w wersji mikro, ale z wszystkimi jej elementami – noclegiem poza domem, jedzeniem gotowanym na palniku lub ognisku i możliwością eksploracji miejsc, których dotąd nie mieliśmy okazji poznać.

O tym właśnie będzie poniższy materiał. Przed Wami trochę rad i wskazówek jak przeżyć wędrowniczą przygodę, zarówno organizując obóz wędrowny (w wersji maksimum), jak i wyprawę (w mikro skali). Mamy nadzieję, że to kompendium wiedzy będzie dla Was zbiorem informacji, ale i iskrą do działania. Że po przeczytaniu tego materiału weźmiecie mapę swojej okolicy (z pewnością większość z Was ma fajne wydania dostępne w punktach informacji turystycznej!) i… ruszycie przeżyć niesamowitą (mikro) przygodę z maxi przyjemnością!

Poznawanie lokalności trochę inaczej

Jednym z najlepszych sposobów poznawania miejsca, w którym przebywamy na stałe bądź tymczasowo są rozmowy z ludźmi i obserwowanie przestrzeni, w której oni żyją. W sytuacji, gdy jest to niemożliwe ze względów bezpieczeństwa, warto zastanowić się, jak inaczej poznawać lokalność. W tym krótkim tekście przedstawiamy kilka sposobów z pogranicza antropologii i animacji kulturowej na to jak kreatywnie obcować z „duchem miejsca”.

Poznawanie za pomocą zmysłów
W poznawaniu otaczającej nas rzeczywistości najczęściej faworyzujemy bodźce związane ze zmysłami wzroku i słuchu. Tymczasem świat wokół nas pełen jest także innych doznań sensorycznych. Pomyślmy na przykład o odkrywaniu naszej okolicy za pomocą węchu. Opisanie dzielnicy, wioski, ulicy czy lasu za pomocą zapachów, może być ciekawym doświadczeniem. Napotkamy przecież takie nuty zapachowe, które wzbudzą w nas pozytywne odczucia, ale także te, które będziemy kojarzyć negatywnie. Na podstawie naszych doświadczeń, możemy stworzyć mapy sensoryczne, na których spróbujemy wizualizować zapachy. Na takiej mapie świeżość lasu może reprezentować szyszka, a zapach kosza na rogu ulicy niedopałek papierosa. Warto także dyskutować na temat odczuwanych zapachów w różnych miejscach, bo przecież są one subiektywne – dla kogoś pewne zapachy będą mniej lub bardziej wyczuwalne, albo mniej lub bardziej znaczące. Ktoś inny powie, że zapach unoszący się z budki z kebabem jest ciężki i przytłaczający, a komuś będzie się on kojarzył z apetyczną przekąską. O takich skojarzeniach również warto rozmawiać w grupie, by poznawać wzajemnie doświadczenia sensoryczne. Metoda, która polega na próbie odtworzenia krajobrazu zapachowego danego miejsca, nosi nazwę smellsacape mapping. Analogiczną techniką, jaką możemy zastosować jest tworzenie mapy dźwięków.

Makieta otoczenia
Jeśli uznacie, że bliższe są wam bardziej tradycyjne metody opisywania przestrzeni, spróbujcie stworzyć wspólnie makietę, przy której powstawaniu każdy z was będzie odpowiedzialny za odtworzenie jakiegoś fragmentu okolicy. Żeby móc coś odtworzyć w skali mikro, trzeba to dobrze poznać w skali makro. Praca przy budowie makiety będzie dobrym pretekstem do poznania rzeźby terenu, układu ulic, wyglądu budynków. Pamiętajcie, że waszym celem nie jest wyłącznie zbudowanie makiety, ale nade wszystko poznanie za jej pośrednictwem jakiegoś wycinka krajobrazu. Jeśli w okolicy są wyróżniające się budynki, czy inne, charakterystyczne obiekty, można zaproponować stworzenie ich modeli, co pełnić będzie dokładnie taką samą funkcję, jak budowa makiety. Kolejną formą trójwymiarowego przedstawienia otaczającej rzeczywistości jest diorama. Uczniowie w amerykańskich podstawówkach projektują dioramy z przedstawieniami wydarzeń z historii USA, najczęściej wykorzystując do tego pudełka po butach. Zminiaturyzowane scenki rodzajowe lub po prostu wycinki krajobrazów także prowokują do rozmów, komentarzy, a przede wszystkim do poznania tego, co mamy w dioramie przedstawić. Zarówno makieta, model jaki i diorama mogą powstawać w konwencji historycznej rekonstrukcji, która będzie polegała na odtworzeniu dawnego planu, zrekonstruowaniu architektonicznego zabytku czy zilustrowaniu epizodu z przeszłości. Na otaczającą rzeczywistość możecie też spojrzeć przez pryzmat miejsc, których już nie ma, przestały istnieć. Może to być budynek dawnej szkoły, starej synagogi albo kamienicy, którą kilka lat wcześniej wyburzono. Za pomocą opisanych powyżej technik rekonstrukcji wizualnej macie możliwość opowiedzenia o zmianach w krajobrazie i o tym, co nie dotrwało do obecnych czasów.

Odgrywanie historycznych scen
Rozmawiając o lokalnej przeszłości często skupiamy się na faktografii, datach, nazwiskach itp. Przy takim podejściu trudno o dostrzeżenie bardziej emocjonalnej perspektywy, którą w normalnych warunkach zapewniłyby opowieści mieszkańców danego miejsca. W sytuacji, w której nie można sobie pozwolić na kontakt z ludźmi mieszkającymi w okolicy, warto spróbować użyć swojej wyobraźni do stworzenia opowieści o danej przestrzeni. Znając podstawowe zagadnienia z historii waszego miejsca, wybierzcie sobie jakiegoś niestandardowego „aktora”, który tę historię opowie ze swojej unikalnej perspektywy. O czym opowiedziałby stary jesion stojący na skraju polany? A gdyby ściany kamienicy mogły mówić, o czym snułyby swoją opowieść? Tworzenie historycznej fikcji, bo właśnie ono jest tutaj celem, pozwala twórczo interpretować przeszłość. Dodatkowo przyjęcie nieantropocentrycznego punktu widzenia (innymi słowy, takiego, które nie jest czysto ludzkim spojrzeniem) jest świetnym ćwiczeniem humanistycznym. Wokół opowieści, która w ten sposób powstanie, można osnuć cały cykl zajęć, związany z poznawaniem naszego „aktora”, jak również tworzeniem nośnika owej opowieści (może to być pantomima, komiks, scenka teatralna czy diorama).

Poznawanie dzięki sztuce
Praktycznie w każdym miejscu możemy natrafić na dzieła miejscowych artystów (a czasem i niekoniecznie miejscowych). Bez względu na to, czy będzie to współczesna poetka regionalna, czy też dawny malarz nieprofesjonalny, owoce ich twórczości mogą posłużyć do jeszcze innego sposobu poznawania lokalności. Co ciekawego można by zrobić inspirując się dla przykładu akwarelami Nikifora? Chociażby odtworzyć je jako „żywe obrazy” lub zaimprowizować oparte na nich scenki rodzajowe. Bazując na wierszach Jerzego Harasymowicza o Bieszczadach i Beskidach można stworzyć program wieczorku artystycznego. A gdyby tak opowiedzieć o poznańskim Łazarzu przez pryzmat maszkar i mitycznych bestii zdobiących fasady budynków z zespołu kamienic Johow-Gelände? Inspiracji w sztuce, zarówno tej amatorskiej, jak i profesjonalnej, możemy znaleźć więcej. Wykorzystujmy zasoby lokalnego dziedzictwa kulturowego, które mieszczą się w kategorii twórczości artystycznej. Kontakt z dziełem sztuki wizualnej, literackiej itd. może być ekwiwalentem dla bezpośrednich kontaktów z mieszkańcami danego terenu. Tak jak szum wody w Osławie inspirował Harasymowicza, tak i was ten sam strumień może natchnąć do ekspresji twórczej – niech dzieła artystów będą kierunkowskazami, gdzie szukać lokalnych inspiracji.

Tworzenie przewodnika po okolicy

W przypadku, gdy uznacie, że „twarde” fakty historyczne bardziej do was przemawiają, możecie wykorzystać zdobyte wcześniej materiały dydaktyczne w postaci książek (np. monografii, dzienników) i artykułów (szczególnie polecam tu przyjrzenie się prasie lokalnej), do stworzenia przewodnika po okolicy. Zastosowanie tej techniki wymaga rzecz jasna wcześniejszego zgromadzenia wspomnianych źródeł, jednak ich opracowanie i wybór poszczególnych wątków, jakie miałyby się znaleźć w przewodniku, zależeć już powinien wyłącznie od uczestników zajęć. Najbardziej efektywną formą grupowego tworzenia przewodnika, będzie audio lub wideo-przewodnik, który nagrywany w oddzielnych częściach będzie tworzył spójną całość. Przygotowywanie takich nagrań samo w sobie może być bardzo kreatywnym zajęciem, bo np. mówiąc o chałupie kowala, możemy stworzyć efekty dźwiękowe, naśladujące odgłosy kucia żelaza albo przy okazji opowiadania o miejskim targu, odtworzyć w tle gwar przekupek. Możliwości jest wiele, szczególnie jeśli zdecydujecie się na nagrywanie filmików. Niezależnie od tego czy wybierzecie wersję audio czy wideo-przewodnika, warto zadbać o techniczny aspekt zajęć i umożliwić uczestnikom poznawanie tajników pracy z obróbką dźwięku i obrazu (co wymaga dobrego zaplanowania zapotrzebowania na sprzęt).

Historia z cmentarzy
Zarówno w wielu miastach, jak i wioskach można odnaleźć stare cmentarze. Zapomniane nekropolie katolickie, grekokatolickie, prawosławne, żydowskie czy ewangelickie są dobrym punktem wyjścia do rozmowy o kulturze lokalnej, o tym kto ją tworzył, dlaczego pamięć o niektórych z biegiem lat przeminęła, a także o samej specyfice miejsc pochówku. Wizyta na takim cmentarzu to okazja do obcowania z artefaktami przeszłości. To świetna sposobność do kształtowania postawy szacunku do tych, którzy żyli przed nami. Przestrzeń opuszczonego cmentarza można uporządkować, nie ingerując w jego zabytkowy układ (to bardzo ważne, ponieważ np. na cmentarzach żydowskich, zgodnie z tradycją, zabronione jest dokonywanie jakichkolwiek napraw nagrobków). To także szansa do spróbowania stworzenia opisów przestrzeni zabytkowej, nazywania jej elementów, odkrywania ich wzajemnych zależności. Doświadczenia zebranie w czasie takich zajęć terenowych można później łatwo porównać, co będzie elementem kolektywnego poznawania przeszłości. W miastach niekoniecznie musi to być opuszczony cmentarz – na większych nekropoliach także zdarzają się przestrzenie, które wymagają pielęgnacji i posprzątania. Ta metoda pracy warta jest szczególnej rekomendacji, ponieważ poza bezpośrednim kontaktem z pomnikami przeszłości, można pozostawić realny ślad zaangażowania w ochronę dóbr kulturowych.

Rzeźba społeczna
Mieszkańców danego terenu i przestrzeń, w której żyją można poznawać poprzez dzieła sztuki, przez kontakt z zabytkową przestrzenią starych cmentarzy, przez poznawanie planów i budowanie makiet, poprzez snucie opowieści historycznych i zmysłowe doświadczanie krajobrazów. A co, jeśli bardzo chcielibyśmy nawiązać kontakt z owymi mieszkańcami, ale nie chcemy tego robić w sposób bezpośredni? Z pomocą przychodzi np. technika tworzenia „rzeźb społecznych”. Są to pewnego rodzaju instalacje, które mogą, choć nie muszą, mieć formę artystyczną i które służą do komunikowania się z innymi. Dla przykładu, chcąc poznać zabawy z czasów dzieciństwa, które były popularne wśród mieszkańców pewniej kamienicy można przygotować skrzynkę z ziemią, która zostanie umieszczona na środku podwórza. Niech każdy ma możliwość „posadzenia” wyciętego z papieru kwiatu, na którym opisze swoją ulubioną zabawę z dawnych lat. Żeby pomysł był zrozumiały, trzeba umieścić przy „rzeźbie” krótki opis, w którym zachęcimy do zaangażowania się w tworzenie wspólnego dzieła. Każdy kto zechce, może stać się współautorem instalacji, a jednocześnie podzielić się z innymi swoją opowieścią. Taka rzeźba może mieć formę tablicy do pisania, drzewka, na którym będą zawieszane kartki z opowieściami lub odpowiedziami na nurtujące pytanie – forma pozostaje tylko kwestią wyobraźni. Oczywiście istnieje ryzyko, że pomysł nie znajdzie uznania w oczach lokalnej społeczności, ale niepowodzenia powinny nas tylko zachęcić do szukania innej formuły tworzenia „rzeźby”. Na koniec można wykorzystać zebrane odpowiedzi do dalszego, kreatywnego realizowania zajęć.

Przedstawione powyżej metody pracy dadzą możliwość poznania specyfiki miejsca, w którym jesteście. Jednak pamiętajcie, że nic nie zastąpi bezpośredniego kontaktu z drugim człowiekiem i rozmowy z nim.

Autor: Sławomir Toczek

Poniższy artykuł to skoncentrowany poradnik organizacji każdej formy pozaharcówkowej – obozów stacjonarnych/wędrownych, wędrówek czy MikroWypraw oparty na Planowaniu, Podróżowaniu i Podsumowaniu, czyli zasadzie 3P. Znajdziesz tu pomysły i wskazówki, ale to od Ciebie będzie zależeć, jak je wykorzystasz!

Krok 1 – Planowanie

Aby dobrze przygotować obóz wędrowny czy inną formę letnich wędrówek warto jego cel i zamierzenia wyznaczyć już w trakcie planowania wszystkich działań na dany rok harcerski, a także przed wakacjami zweryfikować stopień ich realizacji. Takie szczegóły jak miejsce, długość i forma powinny wynikać z Waszego planu pracy i z celów stawianych w nim. Dobry plan to podstawa. Oczywiście warto stwarzać przestrzeń na odrobinę niespodziewanej przygody, jednak powinno to mieć miejsce w ramach zaplanowanych wspólnie ram. To „wspólnie” jest w tym przypadku kluczowe – wędrówki nie powinien planować drużynowy z przybocznym, ale cała drużyna. Dzięki przygotowaniom, w których wszyscy uczestniczą, każdy ma prawo głosu i udział w kluczowych decyzjach. Taki sposób planowania i organizowania buduje samodzielność, zaradność i inicjatywę u wędrowników.

Niezależnie od tego, gdzie się wybieracie, zawsze warto planowanie zacząć od mapy. W końcu to nieodłączna część wędrówki! W zależności od założeń przygotujcie sobie mapę swojego powiatu, Polski lub też, planując obóz wędrowny, nawet Europy czy świata! Wędrówka to odkrywanie, więc możecie np. pinezkami czy karteczkami samoprzylepnymi zaznaczyć miejsca, których jeszcze nie widzieliście lub takie, które chcielibyście zobaczyć. Na tym etapie warto też przyjąć pewne założenia, uwzględniające m.in. czas trwania wędrówki. Jedziemy na weekendowy spływ kajakowy – zaznaczamy tylko rzeki, chcemy zobaczyć inne miasto pod kątem kulturowo-architektonicznym – podkreślamy tylko miasta, planujemy wyjazd w góry – to mamy maksymalnie 28 pinezek (tyle jest pasm górskich w Polsce) do wykorzystania. Jeśli pomysły wewnątrz drużyny będą mocno rozbieżne, starajcie się je najpierw wspólnie przedyskutować, bo podjęcie demokratycznego głosowania może spowodować automatyczną niechęć mniejszości, która wolała coś innego. Podejmowane przez patrol czy drużynę działania powinny być ambitne i dążyć do osiągnięcia mistrzostwa. Na samą myśl o nich powinniśmy czuć podekscytowanie. Nie bójmy się przygody i tego, aby nasze plany balansowały na granicy możliwości. Bez odważnych decyzji nie pójdziemy naprzód i nie będziemy zmotywowani do zmieniania świata na lepsze. Warto oczywiście we wszystkim zachować umiar i nie przesadzać z ambitnością naszych planów.

Jeśli szukacie inspiracji w sprawie kierunku Waszej wędrówki, zajrzyjcie na:

Po wstępnych założeniach przychodzi czas na konkretne planowanie. Każda wędrówka ma kilka obszarów organizacyjnych:

  1. Trasa
  2. Nocleg
  3. Sprzęt
  4. Wyżywienie
  5. Program (atrakcje, zajęcia)
  6. Transport
  7.  Finanse

Niektóre z nich można łączyć, tworząc np. obszar logistyki składający się ze sprzętu, wyżywienia i noclegów, jednak te siedem obszarów jest stałe i dobrze by było, aby za każdy z nich odpowiadał jeden z wędrowników. Rolą drużynowego powinno być koordynowanie całości prac i pilnowanie ich postępów. Wędrówki to nie tylko kilometry. A miejsca nie należy rozpatrywać jedynie pod kątem fizycznego wyzwania. Każde miejsce jest na swój sposób specyficzne. Ma własną kulturę, historię, a czasem dialekt czy charakterystyczne formacje geologiczne. Aby właściwie skorzystać z pobytu w takim miejscu, trzeba się wcześniej przygotować. Po więcej wskazówek zajrzyjcie na do tego artykułu.

Rozwój wędrowniczy to także rozwój w obszarze siły ducha, więc o tym elemencie także warto pamiętać przy planowaniu wędrówki. Nie chodzi jedynie o rozwój w kontekście religijnym, ale o rozwój naszych emocji i samoświadomości, więc pole do działania jest ogromne!

Wędrówka to projekt. Należy więc nim dobrze zarządzać poprzez rozpisanie zadań i zaplanowanie czasu ich realizacji – bieżące aktualizowanie da Wam informację, czy realizacja Waszej wędrówki jest na dobrej drodze, czy też trzeba się spiąć z realizacją zadań. Możecie skorzystać z dowolnego narzędzia:

  • Diagram Gantta np. https://leanactionplan.pl/wykres-gantta/
  • Tablica z karteczkami (do wykonania, w trakcie, wykonane), także w formie interaktywnej np. https://trello.com/pl
  • Dużą funkcjonalność oferują także MS Teams, do których ma dostęp każdy członek ZHP posiadający maila w domenie @zhp.net.pl. Warto zainteresować się narzędziem „Planer”, w którym można planować zadania, przyporządkowywać je do poszczególnych osób i raportować stan ich realizacji.

Krok 2 – Podróżowanie

Wybierając się gdziekolwiek, a szczególnie w góry (!), warto mieć mapę nie tylko na telefonie, ale także (a może i przede wszystkim?) w wersji papierowej! Z zasięgiem różnie bywa. Podczas górskich wędrówek nie bez znaczenia są poziomice, których często brakuje na pobranych mapach w wersji offline, a to one pozwalają na obliczanie tak potrzebnych do realnego planowania trasy przewyższeń. Ale gdybyście jednak uparli się przy cyfrowej wersji:

Pamiętajcie, aby:

  • korzystać z aktualnych map,
  • dostosowywać tempo oraz długość Waszej wędrówki do sił najsłabszej kondycyjnie osoby,
  • mieć czas na odpoczynek oraz posiłki,
  • znaleźć czas na podziwianie i wchłanianie widoków.

W trakcie, gdy jesteście na szlaku zadbajcie o rozwój duchowy wędrowników. Możecie spróbować wykorzystać ku temu obrzęd zakończenia dnia, w czasie którego każdy będzie mógł w dowolnej formie podzielić się jakąś refleksją. Może to być forma wyrażenia zachwytu, troski, niepokoju, wdzięczności itp. Pozwoli to rozwinąć wrażliwość i spostrzegawczość wędrowników. Dla całej drużyny może być to sposób na zbudowanie bardziej intymnych relacji.

Wędrówka, czy mikrowyprawa to świetny czas, aby wykorzystać waszą obrzędowość. Zastanówcie się, które z jej elementów można wpleść w wasz wypad. Postarajcie się, aby zawsze towarzyszył wam proporzec, czy inne symbole które zbudują wyjątkowy klimat i sprawią, że to ta przygoda będzie kolejnym krokiem milowym budowania tożsamości drużyny. Nie zapomnijcie też uwiecznić wspólnie spędzonych chwil i dołączyć ich do kroniki. Po kilku latach będzie to świetną pamiątka!

Krok 3 – Podsumowanie

Każda droga dokądś prowadzi. Każda ścieżka gdzieś się kończy. Każda wędrówka ma swój finał i jak każdy projekt należy ją podsumować. Zobaczyć czy wszystko się udało, wyciągnąć wnioski także z niezrealizowanych planów. Pogratulować sobie dobrej pracy – przyznać odznakę dobrego logistyka albo order poszukiwacza alternatywnych ścieżek. Pomysły na podsumowanie wędrówki:

http://jestempm.pl/podsumowanie-projektu-cwiczenie-z-post-itami
– podejście korporacyjne, lecz pomysł dobry

https://kreatywna-europa.eu/wp-content/uploads/2018/11/Broszura_ADP_Kultura_2015_www-1-1.pdf
– o znaczeniu ewaluacji i prowadzeniu jej już w trakcie przygotowań

Zadbajcie, aby wnioski przez was wyciągnięte posłużyły wam do dopracowania kolejnej wędrówki. Pokażcie wędrownikom, jakie elementy zostały udoskonalone. Będzie to kolejna świetna okazja, aby wzmocnić drużynę i zarazić innych do korzystania z doświadczeń.

Sugerowana lista zadań do wykonania w procesie organizowania obozu:

☑ Postawienie celów obozu:
– cel powinien wynikać z analizy zawartej w planie pracy, odpowiadać na nasze potrzeby i być podsumowaniem całorocznej pracy drużyny
– Powinien być wychowawczy – czyli warto najpierw odpowiedzieć sobie na pytanie nad jakimi postawami powinniście w drużynie popracować
– Wybór formy obozu, a także lokalizacji i terminu
☑ Wypracowanie zadań niezbędnych do osiągnięcia wyznaczonych celów oraz zaplanowanie ich w czasie (sprawdź np. Diagram Gantta)
☑ Podział zadań między członków drużyny – patrole zadaniowe (przykładowe patrole: program, trasa, transport, promocja, bezpieczeństwo, dokumenty, służba, wyżywienie, finanse, noclegi, sprzęt, kontakty – za kilka obszarów może odpowiadać jeden patrol)
☑ Ustalenie trasy, noclegów i programu obozu (w tym służby)
☑ Stworzenie kompletnego planu obozu z ujętym programem – powinien zostać zatwierdzony w hufcu
☑ Zaplanowanie siatki komunikacyjnej pomiędzy liderami poszczególnych zadań/patroli oraz wybranie/znalezienie komendanta obozu
☑ Zorganizowanie transportu i zakup biletów
☑ Przygotowanie programu:
– programem na obozie jest też zwiedzanie (warto podzielić między członków drużyny różne atrakcje/obiekty i opowiadanie o nich) – warto wcześniej zarezerwować te atrakcje
– program powinien być naturalny, bez wymuszonej fabuły – powinien mieć obrzędowość, który odróżnia obóz od wycieczki
– nie zapomnijmy o nieodłącznej wędrownikom formie, czyli służbie – zaplanujmy ją tak by odpowiadała na potrzeby społeczeństwa, do którego się wybieramy
☑ Pozyskanie sponsorów/partnerów:
– gdy posiadamy patronaty mediów może być łatwiej nam załatwić sprawy np. w Urzędzie Miasta
– znalezienie sponsorów może polepszyć stan naszego budżetu albo pozwoli pozyskać bezpośrednio sprzęt lub wyżywienie w zamian za ich promocję
☑ Stworzenie jadłospisu na obóz i listy lokalizacji sklepów na trasie wędrówki
☑ Sprawdzenie czy polisa, którą posiadamy obejmuje nasz wyjazd i jego lokalizację
☑ Stworzenie listy placówek medycznych, do których w razie wypadku możemy się wybrać w trakcie obozu
☑ Zgromadzenie i przygotowanie sprzętu – warto wcześniej sprawdzić jego stan i czy potrafimy z niego korzystać
☑ Przygotowanie listy wyposażenia osobistego
☑ Przygotowanie planu finansowego – budżetu obozu – powinien zostać zatwierdzony u skarbnika hufca i być zaplanowany z bezpieczną “górką”
☑ Rezerwacja noclegów
☑ Przygotowanie kart uczestnika obozu zgodnie z wytycznymi kuratorium
☑ Sprawdzenie czy uczestnicy mają ważne dokumenty osobiste, ewentualnie paszporty
☑ Realizacja wymogów formalnych:
– znalezienie komendanta obozu (osoba ze stopniem podharcmistrza lub ze stopniem przewodnika posiadająca 3 lata praktyki wychowawczej z ukończonym kursem kierowników wypoczynku)
– określenie niezbędnej liczby wychowawców (20 osób na jednego wychowawcę) i ich znalezienie (osoby ze stopniem pwd. lub osoby ze średnim wykształceniem i ukończonym kursem wychowawców)
– poinformowanie hufca o chęci wyjazdu i zorientowanie się jakie procedury obowiązują w danej chorągwi
☑ Zgłoszenie obozu w hufcu i kuratorium razem z dokumentacją zgodną z wcześniej otrzymanym wykazem i wzorem dokumentów (najczęściej znajdują się na stronie chorągwi). Jest to niezbędne, gdyż w razie wypadku czy innych komplikacji zabezpiecza Was i gwarantuje wsparcie ze strony innych instruktorów. Jeżeli macie gotowy plan obozu, to będzie dla Was krótki proces polegający na przekopiowaniu tego, co już przygotowaliście.
☑ Zebranie uzupełnionych kart uczestników wraz z informacją o ich zdrowiu
☑ Pobranie zaliczki na obóz
☑ Zorganizowanie przedobozowych zakupów
☑ Przeprowadzenie obozu:
– zbierajcie faktury/bilety transportowe
– weryfikujcie na bieżąco stan waszej kasy
– podzielcie między siebie posiadaną gotówkę
– prowadźcie książkę obozu (notatki z odpraw kadry i patrolowych, rozkazy, plany na poszczególne dni)
– przeprowadźcie zmieniającą świat Służbę!
– przeżyjcie wędrówkę pełną przygód!
– korzystajcie z obozu i z czasu spędzonego razem!
☑ Rozliczenie obozu:
– przekazanie dokumentacji finansowej i pozostałości kasy do hufca
– przekazanie dokumentacji programowej i kadrowej
☑ Podziękujcie za współpracę partnerom/sponsorom i prześlijcie im obiecane materiały
☑ Zorganizujcie i przeprowadźcie podsumowanie obozu:
– możecie połączyć je z planowaniem kolejnego roku harcerskiego
– spiszcie wszystkie wnioski na przyszłość
– warto zacząć od podsumowania w patrolach, a potem całą drużyną
– warto wtedy sobie nawzajem podziękować i zorganizować tak ten dzień, aby był świętowaniem sukcesu całej drużyny!

Las to miejsce bardzo dobrze znane wędrownikom. Każdy z nich z pewnością był tam na jakimś rajdzie, biwaku, obozie albo zwykłym spacerze czy nawet na grzybobraniu! Okazji, by pójść do lasu jest wiele i prawdopodobnie nie jesteś w stanie policzyć, ile razy tam byłeś.

Gdy myślisz o lesie, przed oczami wyobraźni pojawia się bujna zieleń, prześwitujące promienie słońca, rześkie zapachy… potem być może usłyszysz śpiew ptaków, pukanie dzięcioła, szum liści poruszających się na wietrze i w końcu szelest suchych liści leżących na ziemi i łamiące się pod Twoimi butami gałęzie. Na raz trudno wymienić te wszystkie kolory, dźwięki i zapachy. Tak samo trudno wymienić te wszystkie zależności, które w lesie występują. Bez nich nie byłby lasem.

Las kojarzy się z ciszą i spokojem – dla ludzi jest miejscem wypoczynku. Jednak las to także miejsce, w którym dzieje się niezwykle dużo rzeczy, na co dzień niedostrzeganych przez nas. W tym pozornym spokoju tylko baczny obserwator może zauważyć niezwykły ruch.

W każdej sekundzie niezliczenie wiele organizmów pnie się w górę. Niektóre współpracują z innymi, by razem się rozwijać. Są też takie, które żerują na innych, żeby samemu osiągnąć korzyści. Inne pną się w górę samodzielnie. Zauważenie tego ruchu ku słońcu wymagałoby obserwacji tej samej rośliny przez wiele dni, tygodni czy nawet lat.

Ten rozwój jest zaplanowany przez naturę. Może nie zawsze się udaje, jednak złożony świat lasu robi wszystko, by stale być w ruchu. Z nasionka sosny może wyrosnąć górujące nad innymi drzewo, które osiągnie nawet i 45 metrów wysokości. Na jego drodze mogą pojawić się przeciwności, ale też i pomocnicy – wiele zależy od otoczenia, w którym znajdzie się małe nasionko sosny.

Podobny ruch i analogiczne zależności znajdziemy w harcerstwie. Zanim wędrownik stanie się dojrzałym i świadomym człowiekiem, który dba również o innych, minie sporo czasu. Czasu, w którym wędrownik wiele doświadczy. Dlatego tej zmiany nie zauważymy szybko. Potrzebujemy na to nie dnia ani tygodnia, ale miesięcy i lat.

Niewprawny obserwator w pojedynczych działaniach wędrownika może nie zobaczyć celu i wzajemnych zależności. Za tą pozorną przypadkowością kryje się jednak stały rozwój i idea, do której dążymy, a której osiągnięcie zależy od nas i od osób, które spotkamy na swojej drodze.

 

Autor: Radosław Rosiejka

Konkretne propozycje, jak organizować nocleg w lesie i w Lasach Państwowych:

Jak można inaczej znaleźć miejsce na nocleg?

  • Pytać mieszkańców posesji/gospodarstw o możliwość rozbicia namiotu na ich trawniku.
  • Pytać sołtysa, czy można się rozbić na terenie rekreacji danej wsi.
  • Pani w sklepie zna każdego, więc też jest dobrym źródłem informacji.


Kilka zasad nocowania w lesie:

  • Nie rozbijać się w naturalnych zagłębieniach terenu (możliwość podtopienia).
  • Nie rozbijać się tuż nad potokiem, stawem, rzeką (możliwość podtopienia, zabieranie dostępu zwierzynie do wody, możliwość zanieczyszczenia wody).
  • Nie rozbijać się w miejscach, gdzie widać, że bytują zwierzęta (np. wydeptane ścieżki, karmiki, paśniki, nory itp.).
  • Nie rozbijać się pod suchymi drzewami.

 

Więcej zasad ekologicznego-harcerskiego nocowania w lesie znajdziecie na stronie Zasad Leave no Trace.

Konspekt zajęć – Nie zostawiaj śladu

Etyka środowiskowa podczas obozu wędrownego [Leave No Trace] 

Konspekt w formacie pdf można pobrać tutaj: Konspekt zajęć LNT

Propozycja zajęć została przygotowana przez Zespół Programowy.
W
 razie pytań, zachęcamy do kontaktu na program.watra@zhp.pl 

Temat 

Nie zostawiaj śladu – etyka środowiskowa podczas obozu wędrownego [Leave No Trace] 

Cel 

Uczestnicy po zajęciach będą korzystali ze środowiska w zrównoważony i etyczny sposób. 

Zamierzenia 

Uczestnicy po zajęciach będą: 

– wiedzieli, w jaki sposób oddziałują na środowisko podczas obozu 

– znali, rozumieli i chcieli stosować 7 Zasad Leave No Trace (wiedzieli, w jaki sposób mogą ograniczyć swój wpływ na środowisko) 

 

Czas trwania 

2 godziny  

Materiały 

  • Arkusz szarego papieru (lub większy kawałek papieru) 
  • Marker 
  • Kartki z hasłami „woda”, „ziemia”, „rośliny” oraz „zwierzęta” (tyle, ilu uczestników) 
  • 6 kartek papieru 
  • 4 długopisy 
  • Załącznik 1 – Spisane zasady LNT np. w formie planszy 
  • Kartki z numerami od 1 do 7 (tyle, ile uczestników) 
  • Załącznik 2 – Zestaw pojęć w formie planszy 
  • Załącznik 3 – Zestaw scenek do odegrania 

 

UWAGA Nie drukuj materiałów, tylko wykonaj je ręcznie z materiałów z odzysku np. jednostronnie zadrukowanych kartek papieru #LessWaste 

Miejsce 

Zajęcia powinny się odbyć na łonie natury 

Lp. 

ELEMENT 

CEL 

FORMA 

CZAS 

MATERIAŁY 

1. 

BURZA MÓZGÓW 

Wskazanie elementów środowiska, które podlegają oddziaływaniu ze strony uczestników 

Podczas burzy mózgów uczestnicy mają za zadanie wypisać jak najwięcej elementów środowiska, na które oddziałują podczas swojego obozowania np. jeziora, w których się kąpią czy ścieżki leśne, po których chodzą. 

15 min 

Arkusz szarego papieru, marker 

2. 

PODZIAŁ NA GRUPY 

Podział uczestników na grupy 

Każdy z uczestników losuje kartkę z hasłem (ziemia, woda, rośliny, zwierzęta) i w ten sposób tworzą się odpowiednie grupy. 

5 min 

Kartki z hasłami (tyle, ile uczestników) 

3. 

ANALIZA WPŁYWU 

Analiza oddziaływania uczestników na środowisko podczas obozu 

Każda z grup ma za zadanie spisać, jakie działania z wcześniejszej „burzy mózgów” dotykają ich obszaru. Następnie wpisuje, w jaki sposób to oddziaływanie można ograniczyć 

10 min 

Kartki papieru, długopisy 

4. 

KRAŻENIE KARTEK 

Wymyślenie przez uczestników metod ograniczania ich oddziaływania na środowisko 

Grupy przekazują sobie po kolei kartki – każda ma 4 minuty na dopisanie swoich propozycji. Gdy kartki wracają do „właścicieli”, zostaje dokonana prezentacja obszarów i zaproponowanych przez uczestników metod minimalizowania wpływu. 

15 min 

 

5. 

PREZENTACJA ZASAD LNT 

Zapoznanie uczestników z7 Zasadami Leave No Trace 

Podsumowaniem wcześniejszego elementu zajęć będzie zapoznanie uczestników z 7 zasadami Leave No Trace i krótkim ich omówieniem w formie wykładowej. 

10 min 

Spisane zasady Leave No Trace np. w formie planszy (Załącznik 1) 

6. 

LOSOWANIE ZASAD 

Podział zasad między uczestników 

Każdy z uczestników losuje jedną zasadę – mogą się one dublować, ważne, by wszystkie były reprezentowane. 

5 min 

Kartki znumerami od 1 do 7 

7. 

DYSKUSJA ZNARZUCONYM PUNKTEM WIDZENIA 

Zrozumienie przez uczestników zasad LNT 

Wstęp merytoryczny: 

Prowadzący prezentuje podstawy retoryki i erystyki na bazie przykładów z Załącznika 2. Uczestnicy odgrywają krótkie przykładowe scenki kłótni, w których pozostali oceniają, czy użyte argumenty są merytoryczne, czy nie (Załącznik 3). 

 

Przygotowanie do dyskusji: 

Zadaniem każdego z uczestników jest udowadnianie, że „jego” zasada LNT jest najważniejsza. 

 

Dyskusja: 

Każdy uczestnik broni swojej roli, podając po jednym argumencie który jest zbijany przez niemerytoryczne kontrargumenty pozostałych. Po każdym takim “zbiciu” odbywa się głosowanie, który kontrargument był najbardziej przekonujący – wywołał negatywne emocje, podkopał pozycję obrońcy czy sprowokował u niego zbyt agresywną reakcję obronną. Następnie kolejna osoba zaczyna bronić swojej tezy. Zwycięża osoba z największą ilością wygranych „głosowań”. Dyskusję należy podsumować. 

 

Uwaga: Dyskusję, w zależności od potrzeb, można podgrzewać (np. głosem z kręgu, jeśli są osoby, które nie chcą się odzywać) lub studzić (np. bezpośrednią interwencją prowadzącego jako moderatora, ograniczeniem czasu wypowiedzi). 

 

40 min 

Załącznik 2 i 3 oraz kartka idługopis do sporządzania notatek przez prowadzącego 

8. 

PODSUMOWANIE ZAJEĆ 

Wypracowanie pomysłów do wdrożenia podczas obozu, powołanie strażników poszczególnych zasad. 

W celu podsumowania całych zajęć, warto wspólnie z uczestnikami wypracować pomysły, których wdrożenie pozwoli na ograniczenie Waszego wpływu na środowisko podczas obozu wędrownego. Zaleca się także powołanie „strażników” poszczególnych zasad, czyli osób, które podczas obozu będą dbać o ich przestrzeganie. Może wystarczy jedna taka osoba, ale by funkcja ta była przechodnia w czasie trwania wyjazdu? Czy planujecie oznaczać ją w jakiś specjalny sposób? 

20 min 

Kartka idługopis 

 

Lp. 

ELEMENT 

CEL 

FORMA 

CZAS 

MATERIAŁY 

1. 

BURZA MÓZGÓW 

Wskazanie elementów środowiska, które podlegają oddziaływaniu ze strony uczestników 

Podczas burzy mózgów uczestnicy mają za zadanie wypisać jak najwięcej elementów środowiska, na które oddziałują podczas swojego obozowania np. jeziora, w których się kąpią czy ścieżki leśne, po których chodzą. 

15 min 

Arkusz szarego papieru, marker 

2. 

PODZIAŁ NA GRUPY 

Podział uczestników na grupy 

Każdy z uczestników losuje kartkę z hasłem (ziemia, woda, rośliny, zwierzęta) i w ten sposób tworzą się odpowiednie grupy. 

5 min 

Kartki z hasłami (tyle, ile uczestników) 

3. 

ANALIZA WPŁYWU 

Analiza oddziaływania uczestników na środowisko podczas obozu 

Każda z grup ma za zadanie spisać, jakie działania z wcześniejszej „burzy mózgów” dotykają ich obszaru. Następnie wpisuje, w jaki sposób to oddziaływanie można ograniczyć 

10 min 

Kartki papieru, długopisy 

4. 

KRAŻENIE KARTEK 

Wymyślenie przez uczestników metod ograniczania ich oddziaływania na środowisko 

Grupy przekazują sobie po kolei kartki – każda ma 4 minuty na dopisanie swoich propozycji. Gdy kartki wracają do „właścicieli”, zostaje dokonana prezentacja obszarów i zaproponowanych przez uczestników metod minimalizowania wpływu. 

15 min 

 

5. 

PREZENTACJA ZASAD LNT 

Zapoznanie uczestników z7 Zasadami Leave No Trace 

Podsumowaniem wcześniejszego elementu zajęć będzie zapoznanie uczestników z 7 zasadami Leave No Trace i krótkim ich omówieniem w formie wykładowej. 

10 min 

Spisane zasady Leave No Trace np. w formie planszy (Załącznik 1) 

6. 

LOSOWANIE ZASAD 

Podział zasad między uczestników 

Każdy z uczestników losuje jedną zasadę – mogą się one dublować, ważne, by wszystkie były reprezentowane. 

5 min 

Kartki znumerami od 1 do 7 

7. 

DYSKUSJA ZNARZUCONYM PUNKTEM WIDZENIA 

Zrozumienie przez uczestników zasad LNT 

Wstęp merytoryczny: 

Prowadzący prezentuje podstawy retoryki i erystyki na bazie przykładów z Załącznika 2. Uczestnicy odgrywają krótkie przykładowe scenki kłótni, w których pozostali oceniają, czy użyte argumenty są merytoryczne, czy nie (Załącznik 3). 

 

Przygotowanie do dyskusji: 

Zadaniem każdego z uczestników jest udowadnianie, że „jego” zasada LNT jest najważniejsza. 

 

Dyskusja: 

Każdy uczestnik broni swojej roli, podając po jednym argumencie który jest zbijany przez niemerytoryczne kontrargumenty pozostałych. Po każdym takim “zbiciu” odbywa się głosowanie, który kontrargument był najbardziej przekonujący – wywołał negatywne emocje, podkopał pozycję obrońcy czy sprowokował u niego zbyt agresywną reakcję obronną. Następnie kolejna osoba zaczyna bronić swojej tezy. Zwycięża osoba z największą ilością wygranych „głosowań”. Dyskusję należy podsumować. 

 

Uwaga: Dyskusję, w zależności od potrzeb, można podgrzewać (np. głosem z kręgu, jeśli są osoby, które nie chcą się odzywać) lub studzić (np. bezpośrednią interwencją prowadzącego jako moderatora, ograniczeniem czasu wypowiedzi). 

 

40 min 

Załącznik 2 i 3 oraz kartka idługopis do sporządzania notatek przez prowadzącego 

8. 

PODSUMOWANIE ZAJEĆ 

Wypracowanie pomysłów do wdrożenia podczas obozu, powołanie strażników poszczególnych zasad. 

W celu podsumowania całych zajęć, warto wspólnie z uczestnikami wypracować pomysły, których wdrożenie pozwoli na ograniczenie Waszego wpływu na środowisko podczas obozu wędrownego. Zaleca się także powołanie „strażników” poszczególnych zasad, czyli osób, które podczas obozu będą dbać o ich przestrzeganie. Może wystarczy jedna taka osoba, ale by funkcja ta była przechodnia w czasie trwania wyjazdu? Czy planujecie oznaczać ją w jakiś specjalny sposób? 

20 min 

Kartka idługopis 

 

Załącznik 1  Zasady LNT 

  1. Planuj i przygotuj się odpowiednio
  • Zapoznaj się z przepisami oraz uwarunkowaniami terenu, w jaki się wybierasz. 
  • Przygotuj się na nagłe zmiany pogody, zagrożenia i sytuacje awaryjne. 
  • Zaplanuj swoją wyprawę tak, by unikać okresów wzmożonego ruchu turystycznego. 
  • Podróżuj w mniejszych grupach. Rozdziel duże grupy na mniejsze zespoły. 
  • Przepakuj jedzenie by zminimalizować ilość śmieci. 
  • Używaj mapy i kompasu by wyeliminować konieczność oznaczania trasy np. za pomocą farb czy flag. 
  1. Podróżuj i obozuj na wytrzymałych powierzchniach
  • Wytrzymałe powierzchnie to ścieżki i oznaczone szlaki, wyznaczone obozowiska, skała, żwir, suche trawy i śnieg. 
  • Chroń strefy przybrzeżne. Obozuj przynajmniej 60 m od rzeki lub jeziora by chronić strefy przybrzeżne. 
  • Dobre obozowiska są znajdowane, nie zrobione. Modyfikacja danego miejsca nie jest konieczna. 

W popularnych miejscach: 

  • Poruszaj się po szlakach i korzystaj z istniejących miejsc biwakowych – wgrupie poruszajcie się jedną kolumną pośrodku ścieżki, nawet jeśli jest mokra i błotnista. 
  • Zakładaj niewielkie obozowiska. Skoncentruj swoją aktywność na obszarach bez roślinności. 

W dzikich obszarach: 

  • Wykorzystaj rozproszenie by uniknąć tworzenia nowych obozowisk iszlaków. 
  • Unikaj miejsc, gdzie wpływ na środowisko dopiero się rozpoczął. 
  1. Pozbywaj się swoich odpadów w odpowiedni sposób
  • Przyniosłeś – zabierz z powrotem. Puste jest lżejsze niż pełne. Sprawdź swoje obozowisko bądź miejsce odpoczynku, czy nie pozostawiono żadnych śmieci bądź resztek jedzenia. 
  • Zakopuj odchody na głębokości przynajmniej 15 cm, co najmniej 60 m od wody, obozowiska czy szlaku. Pamiętaj by zabezpieczyć i zamaskować otwór. 
  • Nie zostawiaj po sobie papieru toaletowego bądź produktów higieny intymnej. 
  • Aby umyć się lub zmyć naczynia, odejdź przynajmniej 60 m od brzegu rzeki czy jeziora oraz użyj biodegradowalnych detergentów. Rozlej zabrudzoną wodę na dużym obszarze. 
  1. Zostaw to, co znajdziesz
  • Zachowaj przeszłość: podziwiaj, lecz nie dotykaj żadnych historycznych budowli czy przedmiotów. 
  • Pozostaw kamienie, rośliny i inne obiekty naturalne tak, jak je znalazłeś. 
  • Uważaj by nie przenosić i nie zaszczepiać obcych gatunków. 
  • Nie buduj struktur ani nie kop dziur. 
  1. Minimalizuj wpływ ognisk
  • Ogniska mogą powodować długotrwały wpływ na środowisko. Wykorzystuj kuchenki turystyczne do gotowania oraz latarki i latarnie do oświetlenia. Tam, gdzie użycie ognia jest dozwolone, wykorzystuj istniejące miejsca ogniskowe. 
  • Rozpalaj niewielkie ogniska. Wykorzystuj tylko niewielkie gałęzie leżące na ziemi (takie, które możesz złamać w ręku). 
  • Wypal ognisko do końca, nie zostawiaj niedopalonego drewna ani węgli. Zagaś ognisko całkowicie a następnie rozprosz zimne popioły. 
  1. Respektuj dzikie życie
  • Obserwuj dzikie zwierzęta z bezpiecznej odległości. Nie podchodź za blisko ani nie podążaj za nimi. 
  • Nigdy nie karm dzikich zwierząt. Dokarmianie szkodzi ich zdrowiu, zmienia naturalne zachowania i wystawia je na niebezpieczeństwo, np. ze strony drapieżników. 
  • Chroń dzikie życie oraz swoją żywność poprzez szczelne przechowywanie żywności i śmieci. 
  • Kontroluj całkowicie swoje zwierzęta domowe lub zostaw je w domu. 
  • Unikaj dzikich zwierząt w newralgicznych okresach: godowym, gniazdowym, wychowywania młodych czy zimą. 
  1. Pamiętaj o innych
  • Respektuj innych turystów i dbaj o to, by ich pobyt był również przyjemny. 
  • Bądź uprzejmy. Ustąp na szlaku. 
  • Gdy napotkasz grupę konną, ustąp schodząc w dół stoku. 
  • Odpoczywaj oraz obozuj z daleka od szlaku oraz innych turystów 
  • Oddaj głos przyrodzie. Unikaj głośnych rozmów oraz hałasu. 

Załącznik 2 – Zestaw pojęć 

WYOLBRZYMIENIE: obsesyjne skupianie się na konkretnym zwrocie 

WIELOZNACZNOŚĆ: wykorzystanie wieloznaczności symboli 

PRZYKLEJENIE ŁATKI: połączenie niewinnego sformułowania z kontrowersyjną ideologią 

FAŁSZYWY AUTORYTET: uznawanie za ekspertów osób znanych i powszechnie szanowanych, mimo możliwych braków wich wiedzy 

ZAKŁAMANIE HISTORII: jawne kłamstwo niemożliwe do weryfikacji na etapie dyskusji 

AD AUDITOREM: zwrócenie się do ogółu słuchaczy w celu ominięcia oponenta 

FORMY BLISKOZNACZNE: używanie słowa o podobnym znaczeniu, lecz o innym nacechowaniu 

PRZEINTELEKTUALIZOWANIE SPORU: korzystanie ze słownictwa nieznanego oponentowi 

AD PERSONAM: dyskredytacja oponenta poprzez odniesienie do jego osoby 

WNIOSKOWANIE Z PRZYPADKÓW SZCZEGÓLNYCH: wyciąganie wniosków o ogóle na podstawie pojedynczych przypadków 

Załącznik 3 – Zestaw scenek 

  1. Jesteście młodym małżeństwem, które właśnie pokłóciło się o to, kto powinienpozmywać po obiedzie.
  2. Jesteście młodymi przybocznymi, którzy pokłócili się o to, kto powinien pełnićfunkcję oboźnego podczas obozu Waszej drużyny.
  3. Jesteście artystami, którzy pokłócili się o to, kto pierwszy wpadł na pomysł, byzorganizować „pomidorowyperformance”* 

* akcja wymyślona na potrzeby tego ćwiczenia 

 

Wędrownicze triki na dobry i higieniczny program (wskazówki programowo-sprzętowe) 


Porady dotyczące organizacji HAL w obliczu COVID-19 i odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania można znaleźć na stronie pomoc.zhp.pl.

W kwestii porad sprzętowo-kwatermistrzowskich polecamy zapoznanie się z wybranym fragmentem (lub nawet całością) świetnego opracowania w tym temacie: Kwatermistrzostwo obozów wędrownych.

Jeśli chodzi o zachowanie higieny na obozie wędrownym z poszanowaniem otaczającej nas natury, polecamy zapoznanie się z rozdziałem Obozownictwo i biwakowanie w lesie (s. 54) poradnika : Harcerz w Lesie

Wędrownicze triki na dobry i higieniczny program

  1. Zamiast noszenia ciężkich namiotów, można skorzystać z lżejszego rozwiązania i zaopatrzyć się w namioty i tarp lub pałatkę do rozwieszenia nad hamakiem. Harcerze posiadają zniżkę w sklepie z namiotami Lesovik. (zniżka 15% dla harcerzy – użyj kodu: “SLUZBY15”, a przy zakupie lub zamówieniu na zastęp/drużynę – przy 6 hamakach i/lub tarpach zniżka 20%)

  2. Zanim jednak kupicie nowy sprzęt, warto zapytać innych harcerzy, czy nie mogą Wam go pożyczyć. Jeżeli nikt go nie ma u Was w hufcu, zapytajcie referat wędrowniczy lub znajome środowiska z sąsiednich hufców. Może ktoś z nich użyczy Wam nieodpłatnie sprzętu na Wasze wędrówki?

  3. Na tegoroczny obóz należy zabrać dodatkowy namiot na ewentualną izolatkę. Warto cały sprzęt wspólny rozdzielać na więcej osób, ale nie po równo. Jego ilość i wagę należy dobrać względem do kondycji i tężyzny fizycznej każdej z osób. Większy bagaż dla tych wytrenowanych będzie zarazem dla nich skuteczniejszym treningiem 😊

  4. W tym roku na obozy i wędrówki wyjątkowo należy zabrać płyn do dezynfekcji. Nie ma sensu kupować gotowych baniaków i nosić ich ze sobą. Warto zrobić go samemu, prostym domowym przepisem. Wystarczy do tego butelka dowolnego spirytusu (alkohol etylowy (96%)) w połączeniu z wodą. Należy wymieszać 650 ml spirytusu z 350 ml wody, aby otrzymać 1 litr własnego płynu do dezynfekcji. Poleca się także dodanie jakiegoś nawilżacza jak np. glicerol lub żel aloesowy, gdyż alkohol mocno wysusza. Płyn należy trzymać w szczelnie zamkniętym pojemniku, aby alkohol nie wyparował i płyn nie stracił swoich właściwości dezynfekcyjnych.

  5. Na tegorocznych obozach zalecane jest również wyparzanie naszych osobistych menażek i garnków raz na kilka dni. Dobrze mieć ze sobą na obozie wędrownym duży kociołek do wspólnego gotowania na jeden zastęp/patrol. Będzie on również pomocny, aby zagotować w nim wrzątek, którym następnie wyparzamy nasze osobiste menażki.

  6. Nie warto kupować na obóz wody w sklepie. Lepiej wraz z trasą zaplanować miejsca, gdzie można pobierać wodę pitną lub zaopatrzyć się przed wędrówkami w tabletki do uzdatniania wody i w ten sposób pozyskiwać wodę.

  7. Czasami sandały mogą być lepsze od butów z goretexem czy kaloszy, bo szybko wyschną i zapewnią oddychalność stopy.

  8. Każdy z nas podczas spania w swoim śpiworze minimalnie się poci. Dlatego w miarę możliwości każdego pogodnego ranka warto zaraz po wstaniu wywiesić swój śpiwór na namiot czy hamak i go wywietrzyć po ostatnich nocach. To samo tyczy się namiotów, które mogą być wilgotne od rosy czy deszczu.

Praca ze specjalnościami u wędrowników podczas obozów wędrownych i mikrowypraw

Obóz wędrowny, mikrowyprawy, wędrówki czy biwaki to doskonały czas na pracę ze sprawnościami, stopniami, znakami służb i… właśnie specjalnościami! Na dodatek żadne z wymienionych nie wyklucza kolejnych. Mało tego! Doskonale się uzupełniają.

Kolejnym elementem naszej propozycji programowej na HAL/NAL 2020 są specjalności, które możecie według nas realizować podczas Waszych obozów i wypraw.

W tej części uzyskacie m. in. informacje na temat tego z kim możecie kontaktować się w sprawie uzyskania wsparcia w konkretnej tematyce oraz jakie dodatkowe pomoce i narzędzia warto wziąć pod uwagę przy rozpisywaniu programu opartego o daną specjalność.

 

LISTA SPECJALNOŚĆ DO REALIZACJI PODCZAS OBOZU WĘDROWNEGO

Zanim pochylimy się nad tym, w jaki sposób powinniście realizować specjalności ze swoją drużyną, wymienimy te, które w naszej ocenie można realizować podczas obozu wędrownego. Inne, niewymienione poniżej zapewne również mogłyby być realizowane podczas wędrówki, ale nie są one pod nią naturalnie dostosowane. Dlatego poniżej zamieścimy również link do kompletnego spisu kontaktu do osób zajmujących się specjalnościami, jakie mamy w ZHP. Tymczasem – oto lista specjalności, jakie możecie realizować podczas obozu wędrownego oraz przydatne informacje z nimi związane:

1. Ekologiczna

Kontakt: ekologia@zhp.pl

Krótki opis specjalności

Etyka Środowiskowa ZHP 

7 Zasad Leave No Trace (ang. nie zostawiaj po sobie śladu):

Ekstra wskazówka: zaplanuj obóz według zasad Leave No Trace – to będzie doskonała podstawa dla pozostałych działań przy realizacji specjalności ekologicznej!

2. Służby granicznej

Kontakt – przez Inspektorat Harcerskiej Służby Zabezpieczenia: hzs@zhp.pl (hm. Agnieszka Fietkiewicz-Zapalska)

Krótki opis specjalności

Ekstra wskazówka: nawiąż kontakt ze Strażą Graniczną wybranego regionu, w którym chcecie przeprowadzić obóz wędrowny, a następnie ustalcie, czy jest możliwość wsparcia ze strony służb mundurowych. Strażnicy graniczni bardzo często mają wiele ciekawych historii do opowiedzenia oraz mogą Was nauczyć wielu bardzo przydatnych technik! To może pomóc Ci stworzyć świetny program obozu :)

3. Sportowa

Kontakt: sport@zhp.pl

Krótki opis specjalności

Ekstra wskazówka: myślałeś kiedyś nad eksploracją całego województwa na rowerach? To byłby dopiero obóz wędrowny, co…? :)

4. Turystyczna

Kontakt: turystyka@zhp.pl

Krótki opis specjalności

Formy pracy (wycieczkowanie – służba – teoretyka)

Odznaki turystyczne

Porozumienie ZHP z PTTK, Uprawnienia PTTK oraz Jak podjąć współpracę z PTTK

Ekstra wskazówka: zerknij na wymagania do zdobycia odznaki PTTK. Możesz stworzyć z niej nie tylko element programu, ale i jego fundament!

5. Wodna i żeglarska

Kontakt: wodniacy@zhp.pl (hm. Rafał Klepacz)

Krótki opis specjalności

Więcej szczegółów

Ekstra wskazówka: marzy Wam się wędrowanie po wodzie? Być może dobrym pomysłem będą kajaki :)

—-

Lista pozostałych specjalności wraz z osobami kontaktowymi: https://specjalnosci.zhp.pl/kontakt/


CEL

Jak dobrze wiadomo – obóz jest podsumowaniem rocznej pracy drużyny. Dlatego też pracę ze specjalnościami warto rozpocząć już w trakcie roku harcerskiego (wręcz: powinniśmy to robić w trakcie trwania roku harcerskiego), wykorzystując do tego takie formy jak:

  • mikrowyprawy;
  • biwaki;
  • zbiórki połączone z wędrówką.

Aby dobrze wybrać z jaką specjalnością należy pracować, musimy odpowiednio określić cel naszej drużyny na dany rok harcerski, a następnie na kolejne zbiórki, biwaki, wyprawy i finalnie – obóz wędrowny. Nie będziemy się tutaj rozwodzić jak całościowo poprawnie formułować cele w programie pracy drużyny, ponieważ poradnik ten ma dotyczyć specjalności, dlatego skupimy się tylko na tym aspekcie planowania, który szczególnie ważny jest dla naszego zagadnienia. A jest nim…

CHARAKTERYSTYKA DRUŻYNY

Jeśli chcesz pracować ze sprawnościami, musisz odpowiedzieć sobie na jedno, ale to… bardzo ważne pytanie! Co lubicie robić? A potem: zacznijcie to robić!

Innymi słowy: jeśli Twoi wędrownicy kochają całymi dniami ganiać się po lesie, wędrować i pełnić służbę na rzecz przyrody, to nie proponuj pracy ze specjalnością wodną, czy pocztową. Lepiej będzie, gdy wybierzecie turystyczną, ekologiczną lub sportową.

Jak dokonać charakterystyki drużyny również nie będę pisał, bowiem powstało już na ten temat wiele mądrych tekstów, które z łatwością znajdziesz nawet w tym poradniku. Doradzić możesz się również programowca w swoim Hufcu, a w razie potrzeby – skontaktuj się z nami telefonicznie lub mailowo. W tym miejscu poradnika chcemy tylko podkreślić ten aspekt planowania, byś po prostu o nim pamiętał, rozpoczynają pracę nad programem obozu wędrownego. Gdy będziesz już pewny, że zrobiłeś dobre rozeznanie, znasz swoich ludzi i wiesz, co lubicie robić, pomyśl nad…

TREŚCIĄ

Czyli co dokładnie chcesz przekazać swojej drużynie, czego jej nauczyć, zajmując się daną specjalnością?

By lepiej to wytłumaczyć, posłużymy się przykładem specjalności turystycznej.

Turysta wędruje w wielu miejscach na świecie. Czy Ty i Twoja drużyna marzycie o wyprawie zagranicznej, czy też krajowej? Wolicie góry, morze czy jeziora? Jeśli góry, to Bieszczady, Tatry, a może Góry Stołowe? Którą część kraju chcecie zgłębić i co z niej czerpać?

To wszystko składa się na treść Waszego programu. Pamiętajcie, że jako specjaliści, musicie zdobyć konkretną wiedzę na dany temat, by mienić się tym tytułem. Wybierzcie więc jeden konkretny obszar rozwijania Waszej specjalności i nim się zajmijcie. Gdy osiągnięcie w nim mistrzostwo, możecie przejść do kolejnego w obszarze danej specjalności.

Tak więc jeżeli poznacie już wszystkie szczyty Bieszczad (i odwiedzicie przynajmniej większość z nich), ich zróżnicowanie kulturowe, geograficzne oraz florę i faunę tego pasma – można będzie powiedzieć, że porządnie pracowaliście ze specjalnością. Wszystkie w/w to właśnie treści – pamiętaj o ich określeniu, wtedy łatwiej będzie o dobranie odpowiednich…

FORM

Czyli to, na co już pewnie wszyscy czekacie! W tym właśnie miejscu zastanawiasz się jakie zbiórki i biwaki przeprowadzisz, na jakie wędrówki się zdecydujecie oraz finalnie – gdzie i w jakiej formie odbędzie się Wasz wymarzony obóz :)

Unikaj przerostu formy nad treścią. Często najprostsze rozwiązania są najlepsze. Chcecie poznać kulturę ludzi Bieszczad? Umówcie się na rozmowę ze strażnikiem granicznym lub sołtysem lokalnej wsi podczas Waszego obozu.

Pomocne w dobrze zrealizowanej formie są narzędzia, dzięki którym możesz świetnie pracować ze swoją drużyną. Nie tylko pomagają one poprawić mierzalność Waszego wyczynu, ale także stanowią świetną motywację do działania dla Twoich wędrowników. Poniżej propozycja narzędzi, pomocnych przy realizacji specjalności, jakimi możecie się zająć podczas obozu wędrownego.

NARZĘDZIA

Wymienione niżej narzędzia odnoszą się do 5 specjalności, wymienionych wcześniej, jakie zalecamy do realizacji podczas obozu wędrownego.

1. Sprawności:

 a. Specjalność Ekologiczna
  • Znawca Przyrody ***
  • Ekolog (M)
  • Botanik ***
  • Leśnik ***
  • Zoolog ***
  • Leśny człowiek ***
  • Trzy Pióra (M)
  • Mistrz Ognisk ***
  • Geolog ***
  • Badacz ***
b. Specjalność Służby Granicznej
  • Mistrz musztry ***
  • Dowódca warty ***
  • Pogranicznik ***
c. Specjalność Sportowa
  • Olimpijczyk ***
  • Mistrz gimnastyki **
d. Specjalność Turystyczna
  • Kuchmistrz ***
  • Topograf ***
  • Kartograf (M)
  • Krajoznawca ***
  • Wędrowiec ***
  • Wyga ***
  • Wyga górski ***
  • Wspinacz doskonały ***
  • Kolarz turysta ***
  • Kajakarz turysta ***
  • Znawca regionu ***
  • Pielgrzym ***
  • Etnograf ***
  • Młody synoptyk ***
  • Synoptyk (M)
e. Spec. Wodna i żeglarska
  • Pływak doskonały ***
  • Wioślarz
  • Szyper ***
  • Bosman **
  • Nawigator morski ***

Dodatkowe sprawności, jakie możesz realizować podczas obozu wędrownego:

  • Finansista ***
  • Kwatermistrz ***
  • Logistyk (M)
  • Poliglota ***
  • Wodzirej ***
  • Muzyk ***
  • Gawędziarz **
  • Mistrz obiektywu ***
  • Przewodnik duchowy ***
  • Poszukujący autorytetu ***
  • Chwat ***
  • Dziennikarz ***
  • Mistrz igły ***

Spis sprawności wraz z wymaganiami

2. Odznaki i uprawnienia

a. uprawnienia PTTK:
  • przewodnik po obiekcie, np. po pałacu w Wilanowie, kopalni soli w Wieliczce,
  • przewodnik po mieście, np. po Krakowie,
  • przewodnik terenowy, np. po regionie,
  • przewodnik górski po wybranym paśmie,
  • przodownik turystyki pieszej,
  • przodownik turystyki górskiej
b. odznaki PTTK:
  • górska odznaka turystyczna
  • kolarska odznaka turystyczna
  • odznaka krajoznawcza
  • regionalna odznaka krajoznawcza
  • odznaka GeoCaching

Szczegóły dot. odznak i uprawnień PTTK

 

3. Znaki Służb

  • Znak Służby Kulturze
  • Znak Służby Nauce
  • Znak Służby Pamięci
  • Znak Służby Przyrodzie
  • Znak Służby Turystyce
  • Znak Służby Wspólnocie Lokalnej
  • Znak Służby Zdrowiu

Wytyczne jak zdobywać Znaki Służb

4. Leśne Plemiona

“Leśne Plemiona” skierowane są do harcerzy, harcerzy starszych i wędrowników. Zachęcamy ich do stania się Przyjaciółmi Puszczy i wstąpienia do jednego z klanów dzikiej przyrody. Aby to osiągnąć harcerz będzie musiał po pierwsze stać się godnym mieszkańcem puszczy, czyli żyć zgodnie z jej prawami (zbiór praw w formie kodeksu dotyczących szacunku do przyrody, ekologicznego zachowania na co dzień, itp.), poznać podstawowe informacje na temat swojego zwierzęcia (zawarte w dalszej części niniejszej propozycji) oraz zdobyć pewien zestaw sprawności.

Każdy zestaw sprawności odpowiada innemu zwierzęciu – w zależności od jego cech charakterystycznych i naszych skojarzeń z tym zwierzęciem. Będziemy mieć zatem plemię Rysia, Wilka, Kruka, Żurawia itp., a każdemu z nich odpowiadać będzie pewien zestaw (czasem częściowo pokrywający się) sprawności.

W zależności od grupy wiekowej zestawy mogą się różnić trudnością realizowanych sprawności (np. wędrownik zdobywa trzygwiazdkową „trzy pióra” w danym zestawie, podczas gdy harcerz jednogwiazdkową „Robinson”). Należy również pamiętać, że zarówno w kwestii zdobywania informacji o zwierzętach, jak i postępowania zgodnie z leśnym kodeksem, czego innego wymaga się od jedenastoletniego smyka, a czego innego od wędrownika” – z oficjalnej strony Leśnych Plemion.

Wszelkie potrzebne materiały do tego narzędzia

5. Kodeks Wędrowniczy i Dewiza Wędrownicza

To doskonałe narzędzie, bez którego tak naprawdę nie może odbyć się obóz wędrowny. Realizacja specjalności to właśnie – jak mówi Kodeks Wędrowniczy – “siła nieprzeparta w dal na coraz to nowe, nieznane szlaki, która nie pozwala zastygnąć mu [wędrownikowi] w wygodnym, osiadłym życiu, toczącym się zbyt wolno”. Dlatego też warto, by był obecny podczas Waszych działań na obozie.

Zgodnie z zasadą “od ogółu do szczegółu”: buduj na kodeksie wędrowniczym, dewizie, na Prawie i Przyrzeczeniu Harcerskim, by sięgać dalej – do specjalności! Taka kolejność zapewni Ci doskonałe fundamenty dla dobrego obozu wędrownego.

Przydatny materiał (Watra, Kodeks i Dewiza Wędrownicza)

PODSUMOWANIE

Praca ze specjalnościami do znakomita przygoda dla wędrowników, a na dodatek – możliwość zdobywania odznak, uprawnień i doświadczeń, które będą przydatne w dorosłym życiu, często nawet w sferze zawodowej.

Warto więc budować na nich program swojego obozu wędrownego oraz program pracy na rok harcerski. Wszak naszym zadaniem jako instruktorów jest wychować naszych podopiecznych tak, by odnaleźli swoje miejsce w społeczeństwie – a do tego potrzebują konkretnych umiejętności, potrzebują czuć się silnymi w wybranej, lubianej przez siebie dziedzinie. Specjalności to doskonała odpowiedź na takie zapotrzebowanie.

Kilka rad na zmniejszenie wagi plecaka i wygodę wędrówki.

  • Zminimalizuj ilości płynów i produktów do mycia (np. jeden szampon na zastęp/mini buteleczki z wyliczoną ilością szamponu/ jedna pasta do zębów na zastęp, jeden produkt do mycia całości ciała)  
  • Zmniejszenie wagi plecaka i zmniejszenie złego zapachu przy wędrówce to posiadanie płynu na rany takiego jak OCTENISEPT lub inny środek dezynfekujący (przez właściwości bakteriobójcze niweluje zapach potu więc nie jest potrzebny dezodorant) 
  • Jeżeli zabierasz leki albo coś co posiada opakowania odetnij/przesyp tyle ile potrzebujesz i nie zabieraj opakowań (każdy gram jest na wagę złota) 
  • Chcesz mieć lekki plecak pierz rzeczy. Świetnie spr awdza się odzież do biegania czy innego sportu, bo z założenia jest lekka i szybko schnąca, więc można z dnia na dzień mieć czystą i suchą koszulkę i spodenki 
  • Komfort chodzenia i noszenia plecaka zależy od dobrze dopasowanego plecaka. Wybierając plecak musisz szczególną uwagę zwrócić na pas biodrowy (ale nie tylko), który dobrze wyregulowany skupia wagę naszego plecaka na biodrach, a nie ramionach.

  • Na komfort w trakcie wędrówki również ogromny wpływ mają buty, ważne, aby nie były one zbyt ciężkie i aby były odpowiednie do terenu i warunków w jakich się będziesz się przemieszczać. Pamiętaj, że inny rodzaj podeszwy jest wygodny na wędrówkę przez pola i lasy, a inny na miejskie chodniki.  
  • Z butami idą w parze skarpetki i stopy. Skarpetek nigdy za wiele (podejdź do tematu rozsądnie). Suche i wygodne skarpetki to połowa sukcesu, bo niestety do obtarć zazwyczaj dochodzi, gdy masz wilgotne skarpetki, aby tego uniknąć w razie potrzeby zmieniaj skarpetki, a stopy, żeby mniej się pociły zasypuj zasypką/pudrem dla dzieci (na inne obcierające się miejsca zasypka również czyni cuda). 
  • Na wędrówki i zwiedzanie zabierz ze sobą „nerkę” w której będziesz trzymać najważniejsze rzeczy przy sobie, jeżeli planujesz chodzić „na lekko” warto mieć biegowy plecak albo inny jak najlżejszy, ale wygodny (np. taki co da się zwinąć w kuleczkę) 
  • Pakując sztućce kieruj się zasadą zabieram niezbędne i wielofunkcyjne przedmioty w skrajnej oszczędności miejsca łyżka nadaje się do wszystkiego, ale dobrze mieć mały ostry nóż (chociaż 2-3 na grupę). 
  • Naczynia zabieraj zamykane, które mogą być pudełkiem na jedzenie, minimalizuj ich wagę, ale upewnij się, czy nie chcesz ma nich gotować, jeżeli tak zabierając klasyczną menażkę po prostu spakuj jedną część, 
  • Istnieją deski do krojenia grubości podkładek na stół lub po prostu zabieraj jako deskę do krojenia ciut grubszą podkładkę na stół i używaj jej jako deski 
  • Folia NRC jest dobrą, ale niewygodną i głośną alternatywą dla karimaty, ale świetnym produktem do izolacji od podłoża dzięki czemu mniej marzniesz śpiąc w namiocie lub na ziemi, dla tych bardziej wygodnych i potrzebujących małego gabarytu np. do samolotu można zamiast karimaty (która jest lekka, ale duża) zabrać plażowy kocyk (dla super odejmujących gramy zawsze możesz go przyciąć do wielkości karimaty) 
  • Z rzeczy pasujących do zasady najpotrzebniejsze i wielofunkcyjne jest cienki sznurek, albo linka – na pranie i przywiązywanie różnych rzeczy, czasami na wymianę dla sznurówek, a czasami na przytroczenie czegoś do plecaka. 
  • Zabieraj produkty biodegradowalne, dzięki temu dbasz o środowisko w miejscu obozowania.
  • Ręcznik szybkoschnący i lekki lub po prostu coś wykonanego z mikrofibry lekkie i praktyczne, bo raczej nie zakisi nam się w plecaku, a w razie jak jest mokry to i tak da radę się wytrzeć.
  • Dziewczyny zamiast standardowych środków higienicznych możecie używać kubeczków menstruacyjnych zawsze to więcej miejsca w plecaku i lepsza opcja dla środowiska, ale upewnijcie się wcześniej czy możecie je stosować i że będziecie miały jak o nie zadbać.
  • Zapakuj „pokrowiec/ochraniacz” na plecak, który jest dobrą ochroną przed przemoczeniem ubrań, jeżeli nie posiadasz specjalnego pokrowca to warto użyć po prostu folii, ale takiej ciut grubszej, żeby nie została na pierwszym krzaku. Innym rozwiązaniem jest popakowanie rzeczy w mniejsze nieprzemakalne woreczki co ułatwi poszukiwanie rzeczy i zabezpieczy je przed przemoczeniem.
  • Na wędrówkach w deszczu i prażącym słońcu super sprawdza się parasol, który bez problemu wepniesz w plecak tak, aby mieć wolne ręce. Jego minusem jest dodatkowa waga. 
  • Jeżeli potrzebujesz przewodnika to możesz zabrać ze sobą konkretne skserowane kartki lub mieć je sfotografowane/pobrane po prostu w telefonie. 
  • Dobrze mieć poza papierową mapą mapę off-line w razie zagubienia można się zorientować w terenie za pomocą GPS 
  • Poza typowymi butami na wędrówkę musisz mieć lekkie buty np. klapki czy sandały, żeby stopy odpoczywały w ramach niwelowania wagi dobrze, żeby to były to te same buty co pod prysznic (minimalizacja wagi) 
  • Jeżeli posiadasz zabieraj ze sobą kijki świetnie odciążają kolana i pomagają w zachowaniu stałego rytmu podczas wędrówki. 
  • Szukaj jak największej ilości zastosowań, dla rzeczy które posiadasz. 

Zmieniając świat w trakcie wakacji

„Starajcie się zostawić ten świat choć trochę lepszym niż go zastaliście” z tymi słowami BP, każdy harcerz choć raz w swoim życiu się spotkał. Każdego dnia z wielu stron słyszymy o tym, że mamy zmieniać świat pełniąc służbę, dlatego warto pomyśleć, jak zmienianie świata wpleść w działania drużyny i nie zapominać o tym w okresie wakacyjnym. Harcerska Akcja Letnia jest podsumowaniem śródrocznej pracy drużyny, a zarazem okazją do stworzenia planów na kolejny rok, co oznacza, że będzie przewijał się temat służby, chociażby w podsumowaniach naszych działań, czy w planach na kolejny rok.

W takim razie jak można podejść do zmieniania świata? Jest kilka możliwych dróg, które startują z jednego punktu, czyli celów jakie postawiliśmy na ten rok harcerski. Warto pamiętać, że nasze działania nie muszą być za każdym razem pokazem olbrzymich fajerwerków, czasami wystarcza płomień zapałki, żeby zapoczątkować wielkie zmiany. Planując wakacyjne działania zarówno oparte na organizacji obozu, jak i innych wakacyjnych przygód, warto spojrzeć na każdy aspekt, za pomocą którego działając lokalnie wprowadzamy zmiany globalne. I tak zaczynając od samej w sobie organizacji przedsięwzięcia wakacyjnego, poprzez świadomy wybór miejsca (zdrowego, ograniczającego prawdopodobieństwo zachorowań), transportu (zmniejszenie śladu węglowego), produktów żywnościowych (zdrowe nawyki żywieniowe, wpływ na środowisko), zakup sprzętu obozowego (świadomi konsumenci), jak i samo przeprowadzenie akcji (np. wg. zasad LNT), czy rozliczenie jej (minimalizacja zużywanego papieru) możemy zmieniać świat.

Jako wędrownicy powinniśmy w naszych codziennych działaniach szukać rozwiązań pozornie niewielkich, ale potrzebnych. Pomyślmy, jeżeli każde środowisko organizujące wyjazd wybrałoby pociąg, transport publiczny, czy rower jako środek transportu, o ile mniejszy pozostawilibyśmy ślad węglowy jako organizacja. Oczywiście jazda autokarem czy autobusem nie jest aż tak zła, ale wybierając środek transportu możemy spojrzeć, jakim pracodawcą jest dana firma, albo czy ma na tyle zadbany tabor, że dzięki temu minimalizujemy negatywny wpływ na środowisko. Innym aspektem, który obecny jest przy każdym przedsięwzięciu są zakupy, czy to programowe czy spożywcze. Możemy je tak planować, aby minimalizować liczbę śmieci czy wspierać małe lokalne firmy. Oczywiście poza wdrażaniem dobrych codziennych nawyków, możemy jako drużyna podjąć pełnowymiarową służbę lub elementy wolontariatu w trakcie wakacji.

Jak podejść do tematu służby?

Przy planowaniu programu obozu w 2020 roku, należy wziąć pod uwagę obostrzenia sanitarno-epidemiologiczne wynikające z zagrożenia COVID-19. Rekomendujemy, aby w tym czasie służba była realizowana z zachowaniem bezpieczeństwa lub jeśli to niemożliwe – w następnych latach.

Przede wszystkim świadomie! Ważne jest, abyśmy w skrupulatny sposób przygotowali służbę czy wolontariat. Zachęcamy do przeczytania „Poradnika o służbie” dostępnego w Centralnym Banku Pomysłów, a w szczególności skupieniu się na podrozdziale Między służbą na zagranicznym obozie wędrownym i kursie, a wolonturystyką, czyli krótki poradnik o tym jak nie zmieniać świata. Zgodnie z tytułem podrozdziału, autor skupił się na zagranicznej służbie w trakcie wyjazdowych form, ale w dużej mierze można przenieść rady również na obozy w Polsce czy Mikrowyprawy. Do służby możemy znów podejść dwojako, czyli poprzez poszukiwanie organizacji, z którą chcielibyśmy wejść we współpracę lub poszukując konkretnego człowieka czy grupy, którzy potrzebowaliby pomocy np. starsi mieszkańcy, ksiądz na parafii itp. Takie osoby można znaleźć kontaktując się z mieszkańcami, władzami (np. sołtysi, wójtowie), a czasami wystarczy wejść do lokalnego źródła informacji wszelakich, czyli sklepu i tam dowiemy się wszystkiego (oczywiście jest to wariant oparty na uprzednim pobycie w danym miejscu).

Jeżeli decydujemy się na współpracę z instytucjami powinniśmy zadać konkretne pytania, aby ta służba dawała rzeczywiście pozytywne zmiany. Poniżej lista pytań wyciągnięta ze wspominanego Poradnika (również tam rozwinięte są zagadnienia, których te pytania dotyczą), ale zanim będziemy weryfikować takie miejsce służby, to najpierw pytanie jak je znaleźć. Odpowiedź jest prosta: najlepiej przez lokalnie działających harcerzy, skautów i oczywiście mieszkańców danej miejscowości czy po prostu naszych znajomych. Jeżeli nie mamy takiej możliwości pozostaje nam Internet. Tu warto oprzeć się na kontaktach z centrami wolontariatu, bazie organizacji pozarządowych czy po prostu ogłoszeniach o poszukiwaniu wolontariuszy (np. na stronach Parków Narodowych czy na Widzialnej Ręce).

Gdy już wybierzemy „działkę”, w której chcemy pełnić służbę i wybierzemy potencjalną organizację do współpracy, przechodzimy do weryfikacji poprzez pytania:

  1. Czy organizacja lub placówka na swojej działalności zarabia? Czy większość środków przeznacza na promocję i administrację, a nie na obsługę projektu? (zwracamy uwagę na transparentność takiej organizacji)
  2. Kto prowadzi organizacje? Czy organizacja została założona i jest zarządzana przez przedstawicieli lokalnej społeczności? Czy może jest to duża amerykańska korporacja? (tu głównie z myślą o zagranicznych obozach)
  3. Czy projekt, nad którym pracuje organizacja zostanie sfinalizowany? Czy nie przedłuża się go sztucznie, aby wolontariusze mogli się w niego dłużej zaangażować? Czy na stronie organizacji można zapoznać się z prezentacją zakończonych pomyślnie projektów?
  4. Jaki jest realny wpływ organizacji na otoczenie? Jakie były poprzednie projekty? Jak zostały ocenione i zewaluowane?
  5. Czy nie ma innej lokalnej alternatywy? Czy są może inne projekty, które opierają się na przekazywaniu wiedzy i umiejętności?
  6. Czy organizacja lub placówka zatrudnia lokalnych pracowników? Czy organizacja poprzez współpracę z wolontariuszami pozbawia pracy lokalnych pracowników?
  7. Jakie umiejętności i kwalifikacje są niezbędne do podjęcia się wolontariatu? Czy każda osoba może zostać wolontariuszem? Co to świadczy o organizacji i jej projektach?
  8. Czy organizacja działa z dziećmi?
  9. Czy organizacja jest elementem biznesu sierocego? (obozy zagraniczne)
  10. Czy fundacja wykorzystuje zwierzęta pod pozorem ich ochrony? (głównie obozy zagraniczne)
  11. Jeśli jedziemy na wolontariat medyczny, zastanówmy się, czy posiadamy odpowiednie kompetencje do pracy w szpitalu?
  12. Czy podejmując wybraną służbę, nie odbierzecie komuś pracy?

Podsumowując ważne, abyście nie zapomnieli o celowości Waszego działania i uwzględnieniu w nim elementu zmieniania świata, a gdy zdecydujecie się, aby na obozie obecna była służba to, żeby wynikała z potrzeb i miała określony cel.

Artykuł powstał na podstawie:

Pomocne materiały:

Szukanie miejsca w społeczeństwie na obozie i mikrowyprawie

Wędrownik – spostrzega urok życia wszędzie, gdziekolwiek się znajdzie, gdyż odkrywa to, czego inni w pozornej monotonii codziennych dni dopatrzyć się nie umieją. Wędrowanie to znacznie więcej niż przemierzanie kilometrów czy wytrwałość fizyczna. To sztuka wchłaniania życia, które nas otacza, to oczy i uszy otwarte, to tajemnica współodczuwania przyrody i człowieka. Czyż wspomniane fragmenty nie są opisem podróży, wędrówki czy obozu wędrownego? Zaryzykowałabym stwierdzenie, że wędrówka jest ucieleśnieniem kodeksu wędrowniczego, a jego uczestnicy odkrywcami poznawanego terenu i siebie samych.

Decydując się dany teren/marszrutę naszego działania warto poświęcić czas na zagłębienie się w jego specyfikę. Zapewne będziecie mieli osobę bądź zespół tropiący to, co najlepsze w terenie obejmującym Waszą trasę. Warto zorganizować wcześniej zbiórkę, by poznać lokalną historię, folklor, kulturę i tradycje. Jeśli macie możliwość weźcie udział w prezentacji/prelekcji na ten temat bądź obejrzyjcie film. Poszukajcie odpowiedzi na pytania:

  • Jak kształtowały się odwiedzane miejscowości?
  • Co miało na nie największy wpływ? Jak to jest z ich kulturą?
  • Co się kryje za lokalną gwarą, zabudową, strojami, dlaczego są właśnie takie?

Planując trasy podyskutujcie, dlaczego chcecie dane miejsce odwiedzić, na czym Wam zależy i “wyciśnijcie” z niego to, co najlepsze, ale też to, co może na pozór nieoczywiste.

Wędrownicy to osoby głodne wrażeń, miejsc, osób i ich historii. Wędrownicy to osoby chcące zawsze więcej wiedzieć, których nie da się usatysfakcjonować pobieżnymi danymi. Dobrą praktyką jest podzielenie trasy pomiędzy konkretne osoby, tak by każdy przygotował wybrany odcinek drogi pod względem turystycznym – dowiedział się o nim jak najwięcej i w momencie, gdy będziecie przemierzali dany fragment trasy podzielił się tymi informacjami z Wami. Tak poznawana wiedza całkiem inaczej “smakuje”.

To wszystko można zrobić przed wędrówką, jednak jak już ruszy Wasze myśli będą skupione na tym co tu i teraz. Niech więc będzie to okazja do prawdziwego chłonięcia terenu, przez który będziecie wędrować. Nie bójcie się mieć oczu otwartych i dostrzegać śladów historii, mikrocząstek tworzących daną miejscowość, nie bójcie się szukać odpowiedzi. Odważcie się otworzyć na inną kulturę lub Waszą regionalną. Zatrzymajcie się i wsłuchajcie w mowę świata, lasu, kamieni, a może i czasem pustki w miejscu, gdzie kiedyś była niemała osada czy ruchliwy trakt handlowy, a teraz zostały ślady w postaci fundamentów, torów, czy tylko krzyża. Bądźcie ciekawi, każde miejsce ma swoja historię. Kosztujcie lokalnej kuchni, a może nawet pójdźcie krok dalej i spróbujcie nauczyć się przygotowywać potrawę z tego terenu. Podróży i miejsc trzeba doświadczyć!

Zadbajcie o to, by Wasza wędrówka nie była tylko przemierzonymi kilometrami i odhaczonymi punktami. Niech to będzie wędrówka rozwijająca duchowo i intelektualnie, ucząca wrażliwości i dostrzegania piękna. Czas obozu to również Wasz czas ze sobą, tworzenia Waszej drużynowej społeczności, czas wcielania się w różne role, jakie stawia przed Wami wakacyjna rzeczywistość. Zadbajcie o te relacje i czerpcie od siebie nawzajem. Jesteśmy pewni, że ten czas zbliży Was do znalezienia swojego miejsca w świecie i społeczeństwie.

Przydatne materiały:

Nasze działania nas kształtują

HAL to niezapomniane i ekscytujące przedsięwzięcie, na które drużyna czeka cały rok. Decyzję o formie wakacyjnego działania, jego miejscu i celach podejmują wspólnie wszyscy członkowie drużyny. Tu też zaczyna się wspólna praca każdego wędrownika i każdej wędrowniczki. Wypoczynek w wymarzonej formie w na pozór „nieosiągalnym” miejscu, jest możliwy – jeśli będzie  przygotowany wspólnie całą drużyną.

Nie ma co ukrywać, że przygotowanie wspólnych wakacji to duży projekt i zadanie wychowawcze. „Być wędrownikiem to niemała sztuka, a dostępna tylko dla tych, którzy posiadają prawdziwie harcerską postawę”, w końcu w wędrowniczej naturze jest ciągły rozwój i sięganie wyżej i dalej niż nam się wydaje…

Pracę nad akcją letnią trzeba rozdzielić, tworząc zespoły zadaniowe i przydzielając do nich konkretne osoby. Prawdopodobnie będą to zespoły ds. trasy, programu, wyżywienia, finansów, logistyki, bezpieczeństwa, a może jeszcze inne, odpowiadające charakterowi i celom Waszego działania. Nie zapomnijcie też o terminach i wyznaczeniu kamieni milowych. Tutaj idealnie wpasuje się przeanalizowanie siebie samego przez każdego z członków – uczciwe spojrzenie na swoje mocne strony, kompetencje i talenty, ale też na swoje wady i to, nad czym trzeba jeszcze popracować. Zadania podejmowane przez wędrowników winny być atrakcyjnym wyzwaniem, dawać radość, ale też mobilizować do zdobywania wiedzy, nowych umiejętności, nauki i pracy nad sobą. Zadania mają rozwijać, ale to, czy będą dla was wyczynem, czy krokiem w przód, zostawiam wam. To świetny czas na realizację prób wędrowniczych i instruktorskich. Kto wie, może podjęcie się opieki nad menu, finansami, trasą bądź logistyką to będzie okazja do odkrycia nowej pasji czy ścieżki zawodowej. Warto wspólnie zdecydować, kto będzie się zajmował jakimi obszarami i za co odpowiadał. Tutaj wspaniale ujawnia się sprawczość drużyny, jej członkowie sami kreują obozową przestrzeń i to od nich zależy jej poziom.

Nie zapomnijcie, że kanwą wędrowniczego rozwoju są próba i stopnie wędrownicze, których wiele wymagań możecie spełnić w trakcie obozu.

Są to między innymi następujące wymagania na stopień HO (analogicznie może to być również na stopień HR przy odpowiednio dopasowanym do Was poziomie):

Siła ciała

1. Prowadzę higieniczny tryb życia i doskonalę swoją sprawność fizyczną. Znam granice swojej wytrzymałości fizycznej. (przygotowania fizyczne do obozu i sam obóz może się na tym opierać)

2. Zaplanowałam/em i zorganizowałam/em wędrówkę o charakterze wyczynu. (ta wędrówka może odbyć się na obozie)

Siła rozumu

2. Rozsądnie gospodaruję własnymi i powierzonymi zasobami finansowymi. Opracowałam/em sposób sfinansowania wybranego przedsięwzięcia i zrealizowałam/em go. (wystarczy pełnić funkcję np. kwatermistrza obozu)

3. Pogłębiam swoją wiedzę i umiejętności w różnych dziedzinach aktywności (nauka i kultura). (może o to opierać się cały obóz, a pracę z tą aktywnością można realizować zarówno przed, na, jak i po obozie)

Siła ducha

3. Staram się zrozumieć innych i uznaję ich prawo do odmienności. Poznałam/em kilka kultur (np. narodowych, wyznaniowych). (można także oprzeć obóz o poznawanie innych kultur, ich zrozumienie i akceptację dla ich odmienności)

4. Staram się żyć w harmonii z naturą. (obóz wędrowny poza tym, że nie powinien szkodzić środowisku, może również zmieniać je na lepsze poprzez pełnienie służby na jej rzecz)

7. Pokonałam/em jedną ze swoich słabości. (zaplanowany wyczyn na obozie może pokonywać jedną z waszych słabości w dowolnej sferze rozwoju)

8. Dziedziny swoich zainteresowań porównałam/em z potrzebami środowiska. W ten sposób określiłam/em swoje pole służby. Pełniłam/em służbę przez wyznaczony czas. (obóz jest świetną okazją do pełnienia służby – może to być również podsumowanie całorocznej służby, zarówno indywidualnej, jak i tej zespołowej – całą drużyną)

 

Czas wakacyjnych przygód to wspólne przeżywanie każdego dnia, to jeszcze lepsze poznawanie się nawzajem, ale też samego siebie, to wspólne decydowanie o kwestiach kluczowych, przezwyciężanie siebie, osiąganie większych i mniejszych wyczynów. Rozwój w każdym aspekcie i wspólna praca nad sobą, chociaż różnymi, indywidualnymi ścieżkami.  

Podjęcie się drużyną tego niemałego wyczynu, jakim jest zorganizowanie wakacyjnych działań, to olbrzymi krok do pogłębienia więzi między członkami drużyny, rozwoju przyjaźni, poznania się na tyle, by wypracować mechanizmy i doskonale zaplanować program pracy drużyny na kolejny rok. To niesamowity zastrzyk energii, motywacji i przekonania, że można wszystko. Ten czas to wędrownictwo w pełnej postaci.  

Program można oprzeć na propozycji Leśne Plemiona:

Siła Ciała na obozie lub mikrowyprawie

Obóz to najlepsza forma pracy, aby podsumować śródroczną pracę drużyny, choć to nie jedyna możliwość zebrania się drużyny w wakacje. Organizując obóz, czy inne wakacyjne działania, często pomijamy fakt rozwoju fizycznego, gdyż sam fakt organizacji takiej formy wypoczynku to już spora aktywność, ale czy na pewno?

Czasami można usłyszeć, że Siła Ciała to najmniejszy płomień naszej symbolicznej Watry Wędrowniczej, więc najmniej ważny. Może i racja – jest najmniejszy, ale za to pierwszy. Bez zdrowego ciała nie ma mądrego rozumu i głębokiego ducha. Zastanówmy się w takim razie co to oznacza mieć zdrowe ciało i jak o nie dbać i rozwijać w trakcie wędrówek.

Sprawność fizyczna:

W pierwszej kolejności myśląc o sile ciała, przychodzi do głowy jego rozwój fizyczny, czyli osiąganie coraz to lepszych wyników w ilości kilometrów czy np. w prędkości. Często taki rozwój łączymy z naszym wędrowniczym wyczynem. I bardzo dobrze. Niejednokrotnie pozwala nam to się zmotywować i dojść do celu.

Jak pracować ze sprawnością fizyczną na wędrownej formie pracy:

Planując wędrówkę drużyna musi podjąć decyzję o jej formie. Mikrowyprawa czy obóz wędrowny, pomimo nazwy, to nie tylko wędrówka piesza – możecie wybrać rejs, spływ kajakowy, rajd rowerowy, rajd konny, obóz wspinaczkowy i co Wam tylko przyjdzie do głowy. Każdą z tych form musicie dostosować do grupy, pamiętając o tych najsłabszych i panujących warunków, ustalając wcześniej, ile np. będziecie robić kilometrów w ciągu dnia lub czy stan zdrowia pozwala członkom naszej drużyny być uczestnikami takiego działania. Pozwoli to uniknąć np. kontuzji, reakcji alergicznych, czy szybkiego wyczerpania u niektórych uczestników. Planując dzień pamiętajcie o rozgrzewce, jakże potrzebnej zwłaszcza przed wysiłkiem w trakcie dnia. Tak samo po dotarciu na miejsce niezbędna jest chwila na rozciąganie.

W trakcie wędrówki możecie organizować też różnego rodzaju wyzwania. Będą one dobre zwłaszcza dla tych silnych w grupie, którym nie pasuje wolne tempo.

W pracy śródrocznej pamiętajcie o zbiórkach przygotowujących Was do uczestnictwa w obozie czy w mikrowyprawach. Organizujcie wędrówki piesze, czy spływy kajakowe, bierzcie udział w rajdach. Pozwoli Wam to poznać grupę, zachęcić niektórych uczestników do pracy nad sobą między zbiórkami, sprawdzić, jak Wam idzie wiosłowanie w kajaku.

Zdrowe ciało:

W aspekcie Siły Ciała często zapominamy o tym, że sprawność fizyczna to nie wszystko. Nasz organizm do dobrego funkcjonowania potrzebuje także innych czynników. Wróćcie pamięcią do Waszych wyjazdów i zastanówcie się co uczestnicy kupują na postojach, do której godziny w nocy siedzą przy gitarach itd. Organizując wyprawę musicie zadbać także o zdrowe ciało.

Jak dbać o zdrowe ciało na wyprawach:

Ważnym aspektem przy organizacji wypraw, zarówno krótkich jak i długich jest wyżywienie. Musicie ustalić dobre i zdrowe menu. Warto zorganizować np. zbiórkę z dietetykiem, opowiedzieć mu o Waszych planach i wspólnie ustalić co i kiedy jeść. Można też zorganizować zbiórkę z przyrządzania zdrowej żywności i przekonać niedowiarków, że takie jedzenie też jest smaczne. Zaciągnijcie też języka u specjalisty z danej aktywności, aby dowiedzieć się, jak często robić postoje/przerwy.

Rozpisując plan dnia, pamiętajcie o odpoczynkach i zdrowym śnie. Tu ważna rola oboźnego, aby rzeczywiście pilnował godziny ciszy nocnej.

Siła Ciała to także nasz bagaż, zwłaszcza ten który nosimy na plecach. Może wydawać się śmieszne, ale są osoby, których nikt nie nauczył się pakować. Zorganizujcie zbiórkę ze sprzętu, niech każdy przyniesie swój plecak, sprawdźcie, czy każdy ma dobrze dopasowaną wysokość ramiączek. Niech każdy spakuje się testowo na obóz i niech przyniesie ten bagaż ze sobą na zbiórkę, zważcie go i sprawdźcie, czy na pewno wszystko co zostało spakowane jest Wam potrzebne. Zły i źle spakowany plecak może być powodem poważnej kontuzji kręgosłupa.

Pamiętajcie, Siła Ciała sama za Was się nie zrobi. Nie wystarczy pójść na wędrówkę. Każdy wysiłek róbcie z głową.

Propozycje do wykorzystania:

Siła Rozumu na wakacjach

Zanim zaczniemy zastanawiać się jak pracować z siłą rozumu watro spojrzeć na samą definicję rozumu, co w rzeczywistości kryje w sobie to hasło.

Według PWN rozum to:

1. «właściwa człowiekowi zdolność myślenia, poznawania świata, analizowania i wyciągania wniosków»

2. «umiejętność radzenia sobie w życiu»

Myślę, że definicja utwierdza nas, że każdy moment, a przede wszystkim wędrownicze działania są dobrym wydarzeniem na rozwój siły rozumu i że powinniśmy do tematu podejść w dość szeroki sposób. Postaram się przedstawić przykłady działań, które mogą być przydatne w ramach organizacji działań wakacyjnych, aby stymulować rozwój siły rozumu.

Właściwa człowiekowi zdolność myślenia stanowi składową definicji rozumu, która powinna być regularnie pobudzana. Już przy samej organizacji wydarzenia dzieląc się zadaniami w drużynie musieliśmy to solidnie przemyśleć, ale jako wędrownicy nie spłycajmy tego zagadnienia do tłumaczenia, że po prostu nie da się bez myślenia funkcjonować. Warto stawiać sobie świadome cele, które będą rozwijały naszą zdolność myślenia, czyli analizowania i wyciągania wniosków z naszych działań. Im mamy większą świadomość naszych decyzji, tym bardziej świadczymy o sile naszego rozumu, dlatego podejmując decyzje obozowe opierajmy się na rzetelnej analizie. Nawiązując do wakacji zmieniających świat, aby coś zmieniać, trzeba wiedzieć co jest do zmiany i należy wypracować kroki, za pomocą których będziemy dążyć do tych zmian i zacząć je stosować, np. wybierając środki transportu minimalizujące zanieczyszczenie powietrza, czy korzystając z bidonów, które zmniejszają ilość plastikowych śmieci.

Poza tym, że jako wędrownicy powinniśmy analizować to, co nas otacza, to powinniśmy pracować nad zdolnością poznawania świata. W jaki sposób możemy poznawać świat? Najlepiej to wychodząc w świat przygotowanym na jego poznawanie. Czasami boimy się powiedzieć głośno, że podziwianie nietypowych miejsc, czy obcowanie z mieszkańcami danego regionu jest programem. Jak najbardziej jest to rozwój oparty na poszerzaniu horyzontów. Dobrą praktyką jest zapoznanie się z historią danego miejsca, gwarą (językiem), zwyczajami kulturowymi chociażby w minimalnym stopniu. Nie zapominajmy, że w naszych regionach też jest wiele ukrytych ciekawostek o których nie mamy pojęcia, bo są częścią naszej codzienności (np. gwara).

Taka praktyka pomaga w zauważeniu większej ilości szczegółów na naszych wędrówkach, poza kulturą nie zapominajmy o cudach przyrody. Wiedząc, że na danym terenie występuje jakiś rzadki gatunek rośliny czy zwierzęcia, będziemy ich wypatrywać w otaczającym nas krajobrazie z nadzieją, że uda się je zobaczyć dzięki wiedzy, którą posiedliśmy przygotowując się przed wyprawą. Innym przykładem może być wiedza o tym, jakie cechy architektoniczne posiada dana cerkiew i wchodząc do niej lub mijając ją na szlaku możemy więcej szczegółów w niej docenić niż osoba bez przygotowania. Przyjemną praktyką jest dzielenie między członków wyprawy zasobów wiedzowych. Można podejść do tego na wiele sposobów np. dzieląc się atrakcjami turystycznymi, które obraliśmy do zwiedzania tak, aby o każdym ktoś inny opowiedział na obozie, czy dzieląc się kategoriami wiedzy opartymi na naszych zainteresowaniach np. jedna osoba/ekipa pozna i później podzieli się wiedzą o przyrodzie, inna o historii terenu, a jeszcze inna o technologiach wykorzystywanych na tym terenie. Ważne, aby zbierając wiadomości i dzieląc się nimi nie zapominać o tym, jakie postawiliśmy sobie cele, które oczywiście powinny zawierać w sobie poznanie otaczającego nas świata.

Warto szukać możliwości rozwoju naszych umiejętności, radzenia sobie w życiu poprzez nacisk na samodzielność i samowystarczalność uczestników wakacyjnych działań. Mam na myśli przygotowywanie posiłków, szykowanie miejsc noclegowych, transportowanie sprzętu, dbałość o klar na jachcie. Myślę, że tu nie ma potrzeby wyjaśniania wartości takich praktyk w późniejszym życiu.

Dobrą wakacyjną praktyką może być praca ze specjalnością drużyny i dbałość o pracę z nią również na Harcerskiej Akcji Letniej, co może być świetnym pretekstem do przygotowania się do zdobycia specjalistycznych uprawnień. Na przykład na rejsie drużyny tworząc kartę załoganta opartą na wymaganiach do zdobycia patentu żeglarza czy sternika. Taka karta może być rodzajem motywatora do poznania i nauczenia się nowych manewrów, prowokując ich odkrywanie poprzez dążenie do zapełnienia swojej checklisty z wymaganiami na patent.

Po zakończonym wydarzeniu kolejnym działaniem, które będzie wzmacniało naszą siłę rozumu będzie rzetelne podsumowanie go i spisanie wniosków na przyszłość, aby je wykorzystać przy następnej okazji.

Możliwości rozwijania naszego rozumu są nieograniczone w zakresie stawianych sobie wyzwań czy programu jaki szykujemy na wakacje, bo poza poznawaniem otaczającego nas świata, przez który wraz z drużyną wędrujemy, możemy organizować turnieje gier logicznych, dyskutować o artykułach i książkach, prowadzić debaty na kontrowersyjne tematy. Ważne, aby w fizyczności wędrówek nie zabrakło aktywności pobudzających do myślenia i poszerzania horyzontów, bo tak jak w całym roku tak i na wakacjach wszystkie działania powinny być zrównoważone.

Artykuł powstał na podstawie:

https://sjp.pwn.pl/slowniki/rozum.html

Polecane linki z wybranych propozycji programowych:

http://lesneplemiona.zhp.pl/materialy/tematy-do-dyskusji/

http://lesneplemiona.zhp.pl/materialy/mapy-nieba/

http://lesneplemiona.zhp.pl/etyka-srodowiskowa-zhp/

Zbiórka nawiązująca do siły rozumu

Duchowość na obozie wędrownym i mikrowyprawie

Obóz Wędrowny lub mikrowyprawa to idealne podsumowanie pracy śródrocznej. Planowanie takiego działania to okres wielu emocji i ekscytacji przed przygodą i jego przeżywaniem. I tu możemy się zastanowić, jak przeżywamy obóz lub mikrowyprawę i czy planując je zastanawiamy się w ogóle nad tym aspektem.

Przeżywanie wiąże się z emocjami, a emocje wynikają z naszego wnętrza, z tego jakimi jesteśmy ludźmi. Emocje wynikają też z tego z kim jesteśmy, co robimy i co podziwiamy. To przeżywanie i emocje, możemy nazwać też duchowością. Bo czym innym jest Siła Ducha w naszej symbolicznej Watrze Wędrowniczej jak nie: poznawaniem siebie i swoich emocji.

Często spotykamy się z definicją Siły Ducha jako rozwojem religijnym, że wystarczy pójść z drużyną na niedzielną mszę, czy zmówić modlitwę w kręgu. Te aspekty są oczywiście ważne i dla naszych praktykujących religijnie członków drużyny bardzo istotne. Nie możemy jednak zapominać, że nie każdy praktykuje i że rozwój naszego wewnętrznego ducha to nie tylko uczestnictwo w obrzędach religijnych.

Zastanówmy się w takim razie jak poznać siebie i swoje emocje. Emocje nie tylko te pożądane jak radość czy satysfakcja, ale poznanie również tych mniej pożądanych emocji, jak złość czy smutek jest zwłaszcza wartościowe. O to kilka przykładów na rozwój ducha podczas obozu:

W wielu kręgach kulturowych jak i religijnych, natura pełni bardzo ważną rolę. Pamiętajcie podczas działań zapewnić uczestnikom kontakt z przyrodą, planujcie trasy przez lasy, parki krajobrazowe, rezerwaty. Organizujcie zajęcia z poznawania przyrody, obserwujcie ją, podpatrujcie zwierzęta i podziwiajcie cykl życia, czerpcie naukę płynącą z natury. Róbcie postoje z pięknym widokiem. Znajdźcie czas także na indywidualny kontakt z przyrodą.

Stosujcie np. na postojach jakieś formy medytacji czy po prostu wyciszenia i wzięcia kilku głębokich wdechów.

Wprowadźcie obrzędowe witanie dnia przytulaniem się do drzewa, czy podziwianiem wschodu słońca. Obrzędowo zakończcie dzień o zachodzie słońca.

Pamiętajcie o możliwości uzewnętrznienia się, forma jego jest dowolna, ważne, aby każdy uczestnik mógł wyrazić swoje uczucia do tego co przeżył w ciągu dnia, to czego oczekuje od danego dnia, to co go zachwyciło, to co go zabolało. Może to zrobić na forum albo w swoim notesie.

Stosujcie ciekawe i mądre cytaty. Przytaczajcie ciekawe fragmenty tekstów. Nie bójcie się opowiadać gawędy. Wprowadzajcie formy dyskusyjne. Dawajcie różnego rodzaju tematy do zastanowienia się.

Zwiedzajcie i poznawajcie nowe. Także te miejsca i historie trudne i bolesne. Organizujcie spotkania z ludźmi z różnych dziedzin i różnych kultur.

Spędzajcie wieczory przy ognisku. Patrzenie w ogień jest magiczne, człowiekowi przelatuje wtedy tysiące myśli albo wręcz przeciwnie potrafi zapomnieć o otaczającym świecie i zagłębić się w siebie.

Rozwój siły ducha to także praca w grupie, także jej konflikty. Nie zamiatajmy problemów pod dywan. Rozmawiajmy o tym co nas boli, szukajmy rozwiązań.

Oczywiście umożliwiajcie uczestnikom praktyk religijnych.

Każda z powyższych czynności wpływa na nas jako ludzi, na nasze późniejsze spostrzeganie świata, pozwolą zajrzeć w siebie, pozwolą poczuć jakąś emocje. Przeżycia których doświadczymy na obozie nas kształtują, przyczyniają się do tego jakimi będziemy ludźmi w przyszłości, czyli jakim duchem będziemy się kierować.

Nie zapominajcie zatem o tym jak ważna jest nasza duchowość. Planując obóz czy mikrowyprawę musimy pamiętać, że może to zmienić nasze życie i naszych uczestników.

Propozycje materiałów:

Artykuł “Obóz wędrowny z perspektywy drużynowego drużyny wędrowniczej”
Strona 20. Traktuje na temat tego, co dał obóz wędrowny drużynie autora artykułu oraz opisuje pokrótce elementy przygotowania obozu, o których warto pamiętać.

Artykuł “Organizacja wyjazdu zagranicznego – cz. 1”
Nazwa mówi sama za siebie. Wiele szczegółowych informacji i ciekawostek z zakresu planowania obozu, w tym pomysły co zrobić, gdy drużyna ma problem z organizacją obozu.

Dokument “Organizacja wyjazdu zagranicznego w drużynie wędrowniczej krok po kroku”
Materiał z Centralnego Banku Pomysłów – obszerny dokument pełen wielu praktycznych informacji.

Dokument “Kwatermistrzostwo Obozów Wędrownych”
Bardzo dobra część dotycząca jedzenia (wraz z wielkościami racji żywieniowych potrzebnych na obozie) i sprzętu. Część dotycząca formalności i przepisów jest nieaktualna, należy ją traktować raczej z przymrużeniem oka.

Dokument “Vademecum Organizatora Obozu Wędrownego”
Dokument dość stary, zawierający bardzo szczegółowe informacje, odnoszący się do obozów wędrownych także dla harcerzy w wieku przedwędrowniczym. Na końcu są proponowane trasy obozów. Warto traktować raczej jako zbiór wskazówek niż rzeczy koniecznych do zrobienia przed obozem.

Dokument “PoradnikTnT-pwd.BarbaraCzernecka”
Zawiera szczegółowe informacje przydatne przy planowaniu zagadnień trasowych i transportowych w oparciu o doświadczenia drużyny autorki.

Dokument “PoradnikZaopatrzenie-pwd.BarbaraGruza”
Zawiera szczegółowe informacje przydatne przy planowaniu zagadnień zaopatrzeniowych w oparciu o doświadczenia drużyny autorki.

Jeśli któryś z linków nie działa, odezwij się do (krzysztof.widlak(at)zhp.net.pl), który posiada kopie zapasowe wszystkich materiałów.

Autorzy strony i artykułów

  • Kinga Delimata
  • Krystian Jabłkowski
  • Krzysztof Widłak
  • Łukasz Janiszewski
  • Jakub Lasek
  • Marcin Osuch
  • Anna Pospieszna
  • Agata Pruss
  • Radosław Rosiejka
  • Sławomir Toczek
  • Jakub Udziela
  • Emilia Wadas
  • Aneta Wnorowska,
  • Piotr Wojtaszek

Korekta: Aleksandra Korczak

Każdego, kto ma jakieś pytania lub chciałby podzielić się swoją relacją z obozu lub przemyśleniami zapraszamy do współpracy i kontaktu: obozy.watra@zhp.pl

PASSWORD RESET

Zaloguj się